Depresja egzogenna (reaktywna) – na czym polega?

Depresja egzogenna (reaktywna) – na czym polega?

W publikacjach na temat depresji często występują różne podziały tej choroby – między innymi można spotkać się z podziałem na depresję endogenną oraz egzogenną (reaktywną). Na czym dokładnie polega ta druga, jakie są jej objawy i w jaki sposób można ją leczyć? Wszystkie te informacje znajdziesz poniżej.

Czym jest depresja egzogenna?

Depresja egzogenna to taka, która rozwija się na skutek bardzo trudnych doświadczeń życiowych (czynników zewnętrznych). Doprowadzają one do wystąpienia negatywnych stanów emocjonalnych (rozpaczy, smutku, tęsknoty) albo pogarszają jakość życia danej osoby.

Niemożliwe jest wymienienie wszystkich stresorów, które mogą doprowadzić do rozwinięcia się choroby, jednak najczęściej wymienia się w tym kontekście:

  • śmierć małżonka,
  • śmierć dziecka,
  • rozwód lub rozstanie z długoletnim partnerem (rozpadnięcie się stałego, nieformalnego związku),
  • utratę pracy,
  • doświadczenie zdrady,
  • mobbing (dręczenie w miejscu pracy),
  • nękanie w środowisku szkolnym – w przypadku dzieci i młodzieży,
  • doświadczanie przemocy fizycznej lub psychicznej,
  • przeprowadzkę,
  • narodziny dziecka,
  • uczestniczenie w wypadku samochodowym,
  • zachorowanie na ciężką chorobę (nowotwór złośliwy, stwardnienie rozsiane, ale również doświadczenie udaru i związana z tym niepełnosprawność),
  • doświadczenie napadu,
  • przejście na emeryturę.

Oczywiście może również zdarzyć się i tak, że depresja rozwinie się u kogoś na skutek wystąpienia czynników, które powszechnie uznaje się za naturalne sytuacje czy etapy życiowe. Przykładem jest wyprowadzka dzieci albo posłanie dziecka do przedszkola, a nawet wyjazd na wakacje.

Objawy depresji egzogennej

Depresja egzogenna objawia się podobnie, jak każda inna depresja. Precyzując, u osoby chorej występują następujące symptomy:

  • apatia, smutek, przygnębienie,
  • unikanie kontaktów z innymi,
  • porzucenie działań, które wcześniej sprawiały danej osobie przyjemność,
  • poczucie winy,
  • obniżona samoocena,
  • pesymistyczne spoglądanie w przyszłość,
  • drażliwość, kłótliwość,
  • płaczliwość,
  • problemy ze snem – nadmierna senność lub wręcz przeciwnie, trudności z zaśnięciem albo utrzymaniem ciągłości snu,
  • silne zmęczenie, które nie mija na skutek wyspania się albo zrezygnowania z części obowiązków,
  • zaburzenia koncentracji uwagi,
  • problemy z apetytem (wzrost albo spadek),
  • pojawienie się myśli samobójczych,
  • zachowania autoagresywne,
  • występowanie dolegliwości o podłożu psychosomatycznym: bóle głowy, bóle brzucha, kołatania serca itp.

Warto pamiętać, że jeden czy dwa symptomy nie świadczą jeszcze o tym, że dana osoba na pewno choruje na depresję. Jednak im ich więcej, tym ryzyko jest większe – wówczas należy odwiedzić specjalistę. Do psychiatry albo psychologa warto udać się również w sytuacji, gdy nieliczne objawy (np. tylko smutek i poczucie winy) trwają dłużej niż dwa tygodnie albo gdy u danej osoby występują myśli samobójcze.

Jak leczy się depresję reaktywną?

Pewnym pocieszeniem dla niektórych pacjentów jest fakt, że w przypadku depresji egzogennej najczęściej nie stosuje się leczenia farmakologicznego (choć oczywiście od tej reguły zdarzają się wyjątki).

U znacznej grupy chorych można zauważyć ustąpienie symptomów na skutek usunięcia czynnika stresującego – oznacza to na przykład zmianę pracy albo wycofanie się z toksycznego związku. W sytuacji, w której jest to niemożliwe – czyli na przykład wtedy, gdy do rozwinięcia się depresji doszło na skutek śmierci bliskiej osoby albo rozwodu, poprawę stanu zdrowia można osiągnąć przy pomocy psychoterapii. Obecnie najczęściej stosowana, najbardziej skuteczna i polecana jest terapia poznawczo-behawioralna.