Wypalenie zawodowe a depresja: jak je rozróżnić?

Wypalenie zawodowe a depresja: jak je rozróżnić?

Jako społeczeństwo jesteśmy coraz bardziej świadomi tego, że grożą nam różne zaburzenia psychiczne – takie jak depresja albo wypalenie zawodowe. Wciąż jednak wiemy zbyt mało o tych nieprawidłowościach, np. nie potrafimy dostrzec różnic między nimi. Kiedy można mówić o wypaleniu zawodowym, a kiedy bardziej zagraża nam już choroba?

Wypalenie zawodowe: co to jest?

Wypalenie zawodowe to – wbrew pozorom – dość częsty stan wyczerpania u ludzi, którzy przez wiele lat są aktywni zawodowo. Dotyczy w szczególności tych osób, które wkładają ogromny wysiłek w swoją pracę, nie odnotowując proporcjonalnie dużych wyników: czyli na przykład pielęgniarek, opiekunów społecznych czy nauczycieli.

Wypalenie zawodowe wiąże się z występowaniem objawów ze strony psychiki jak i ciała. Do pierwszej grupy należą takie symptomy jak:

  • utrata motywacji do pracy (chirurg, który odmawia operacji lub podejmuje się jej z wielkim wysiłkiem),
  • utrata idealistycznego podejścia do pracy („na co komu to wszystko, to i tak nic nie da”),
  • znudzenie obowiązkami,
  • demoralizacja (palenie i picie w pracy w myśl stanowiska: „mam to już gdzieś”),
  • spadek samopoczucia,
  • lęk,
  • napięcie,
  • brak kontroli nad emocjami,
  • poczucie porażki,
  • poczucie zmarnowania życia,
  • zaburzenia koncentracji,
  • bezsenność,
  • trudności w realizacji zadań,
  • pogorszenie nastroju w obliczy zbliżania się konieczności udania do pracy (np. w niedzielę wieczorem).

Osoba cierpiąca na wyczerpanie zawodowe może doświadczać również objawów fizycznych. Są to na przykład: bóle głowy, bóle żołądka, kołatanie serca, migreny, zaburzenia sfery seksualnej (szczególnie zaburzenia wzwodu), osłabienie, tiki nerwowe, drżenie mięśni, zawroty głowy czy znaczny spadek odporności.

Jak odróżnić wypalenie zawodowe od depresji?

Istnieją dwie przesłanki, które mogą pomóc odróżnić wypalenie zawodowe od depresji. Po pierwsze, osoby borykające się z wypaleniem czują przede wszystkim gniew, irytację i frustrację. Dokucza im przeświadczenie, że dały z siebie wszystko, a „świat” (pacjenci, uczniowie, rodzice uczonych dzieci) tego nie doceniają. W przebiegu depresji o wiele częściej stwierdza się poczucie winy i lęk.

Po drugie, depresja utrudnia funkcjonowanie we wszystkich aspektach życia. Innymi słowy, nie przekłada się tylko na pracę, ale też na kontakty towarzyskie, relacje małżeńskie, samoocenę i motywację do działania. Z wypaleniem zawodowym jest nieco inaczej: obejmuje ono przede wszystkim obszar pracy. Może być zatem tak, że w okresie urlopu osoba borykająca się z tym problemem będzie funkcjonowała świetnie, ciesząc się wolnym czasem i poddając się różnym przyjemnościom. Im bliżej jednak będzie do zakończenia wakacji, tym bardziej będzie pogarszało się jej samopoczucie.

Jednocześnie należy wyraźnie zaznaczyć, że często zdarza się, że wypalenie zawodowe i depresja współwystępują. Wypalenie zawodowe – zwłaszcza to, z którym przez wiele lat niczego się „nie robi”, może też prowadzić do depresji.

Jak poradzić sobie z wypaleniem zawodowym?

Osoby podejrzewające u siebie depresję powinny udać się do psychologa oraz psychiatry i rozpocząć kompleksową terapię. Co jednak z tymi, którzy cierpią na wypalenie zawodowe?

I w tym przypadku  niezbędne jest udanie się do specjalisty. Po pierwsze po to, aby sprawdzić, czy rzeczywiście gdzieś pod maską wypalenia nie „skrywa się” depresja, a po drugie – by dzięki terapii móc postawić pierwszy krok w stronę lepszego samopoczucia. Należy pamiętać, że wypalenie zawodowe, choć może wydawać się niegroźne, także może nieść za sobą tragiczne skutki.