Rak jajnika: 5 faktów, które warto znać

Czy można zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia? Jakie badania pomogą wcześnie postawić diagnozę? Czy usunięcie jajników chroni przed chorobą? Poznaj nieoczywiste fakty na temat raka jajnika.

Rak jajnika to jeden z nowotworów, z którym medycyna nadal nie radzi sobie zbyt dobrze. Wykrywany jest ciągle zbyt późno, co sprawia, że odsetek przypadków zakończonych pełnym wyleczeniem jest znacznie niższy niż np. w raku piersi czy trzonu macicy. Nie dysponujemy jak dotąd tanim, nieinwazyjnym i powszechnie dostępnym badaniem skriningowym, które byłoby dla raka jajnika tym, czym jest mammografiaMammografiaMammografia jest radiologiczną metodą badania piersi u kobiet. Polega na wykonaniu serii zdjęć gruczołu piersiowego przy użyciu promieni rentgenowskich. Jej zdolność do uwidoczniania szeregu charakterystycznych zmian pozwala na wczesne rozpoznanie raka piersi oraz monitorowaniu zmian łagodnych. dla raka sutka czy cytologiaBadanie cytologiczne Polega na pobraniu rozmazu z tarczy części pochwowej oraz  z kanału szyjki macicy w celu oceny, czy złuszczające się komórki są prawidłowe, czy mają cechy patologiczne. Zależnie od sposobu pobierania materiału wyróżnia się metody pośrednie, polegające na aspirowaniu treści zawierającej samoczynnie złuszczone komórki  oraz  metody bezpośrednie, polegające na ścieraniu  nabłonka z powierzchni błony śluzowej. Badanie to jest całkowicie bezbolesne. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie raka szyjki macicy. Cytologia jest badaniem rutynowym, wszystkie kobiety w wieku od 25 do 59 lat raz na trzy lata mogą ją zrobić bezpłatnie. dla raka szyjki macicy. Nie należy również zapominać o naszej świadomości. Wiele kobiet nadal nie zna podstawowych objawów, które mogą świadczyć o rozwoju choroby, a mity wokół niej narosłe wcale nie poprawiają sprawy. Poniżej przedstawiamy 5 faktów na temat raka jajnika. Warto je zapamiętać!  

1. To nieprawda, że Rak jajnikaRak jajnikaRak jajnika należy do nowotworów złośliwych i może dotyczyć jednego bądź dwóch jajników. Powstaje na skutek nadmiernego i nieprawidłowego namnażania się komórek, co w konsekwencji prowadzi do powstania guza nowotworowego. Wywodzi się z komórek nabłonka pokrywającego jajnik i może przejść na sąsiednie tkanki oraz dawać przerzuty do innych narządów. W początkowym stadium często nie daje objawów, a te które się pojawiają mają charakter objawów ogólnych np.: pobolewanie w brzuchu lub uczucie ucisku w miednicy, przewlekłe dolegliwości żołądkowe i jelitowe, dziwne wahania wagi, parcie na pęcherz mimo braku infekcji układu moczowego, zwiększające się osłabienie. Najbardziej charakterystycznym symptomem raka jajnika jest wodobrzusze. Ryzyko wystąpienia tego schorzenia zwiększa się wraz z wiekiem i jest największe u kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Do czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia tego nowotworu zalicza się: brak ciąż, niepłodność, stymulację owulacji, hiperestrogenizm, hiperandrogenizm, nakłucia powierzchni jajnika przy pobieraniu oocytów, endometriozę, przebyte choroby nowotworowa, stan po radioterapii miednicy mniejszej z powodu innych nowotworów, mutacje w genach BRCA1 i BRCA2, zespół Lynch II, otyłość, nikotynizm, przebytą świnka, działanie talku. Do czynników ochronnych zalicza się: długotrwałe stosowanie hormonalnej antykoncepcji, liczne ciąże, karmienie piersią. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu nowotworu oraz chemioterapii. w początkowej fazie nie daje żadnych objawów

Choć media robią wiele dla zwiększenia świadomości społecznej w kwestii nowotworów, nazywanie raka jajnika „cichym zabójcą” przynosi więcej szkody niż pożytku. Powtarzanie tego efektownego określenia sprzyja przekonaniu o tym, że raka jajnika nie da się wykryć wcześnie. To nieprawda. Wykrycie nowotworu na stosunkowo wczesnym etapie rozwoju jest możliwe, nie wolno jednak lekceważyć objawów tak subtelnych i subiektywnych jak nawracająca, utrzymująca się przez kilka tygodni niestrawność i brak apetytu. Dopiero później pojawiają się symptomy takie jak powiększenie obwodu brzucha, notoryczne zaparcia niezwiązane z dietą, uczucie pełności już po spożyciu kilku kęsów jedzenia, chroniczne wzdęcia oraz nudności. Czujność onkologiczną powinny zachować nie tylko same pacjentki, ale także lekarze pierwszego kontaktu. Choć jest wiele innych, znacznie mniej groźnych i bardziej powszechnych przypadłości, które dają objawy nasuwające na myślnowotwór jajnika, internista powinien zawsze brać pod uwagę także tę ewentualność. Jest to ważne szczególnie w przypadku pań w wieku 50-60 lat. W tym przedziale wiekowym notuje się najwięcej zachorowań.

2. To nieprawda, że w żaden sposób nie można zapobiec chorobie

Prawdopodobieństwo rozwoju raka jajnika jest, zdaniem naukowców, tym większe, im częściej dochodzi do owulacji. Ma to związek z drażniącym działaniem płynu pęcherzykowego, który „wylewa się” na jajnikCykl jajnikowyCykl jajnikowy to comiesięczne przemiany w jajniku, w wyniku których dojrzewa nowa komórka jajowa oraz wytwarzane są hormony płciowe takie jak estrogeny i progesteron. podczas jajeczkowania. Wiedzę tę możemy wykorzystać w profilaktyce nowotworu. Ryzyko zachorowania zmniejsza na przykład… stosowanie hormonalnej antykoncepcji, czyli pigułki. Szacuje się, że ryzyko spada o ok. 20% na każde 5 lat stosowania leku. Podobne działanie mają także naturalne sposoby na zahamowanie owulacji: każda ciąża zmniejszaprawdopodobieństwo zachorowania o ok. 10%. Warto jednak pamiętać, że niepłodnośćNiepłodnośćNiepłodność jest to stan, w którym kobieta nie zachodzi w ciążę, pomimo rocznego współżycia seksualnego, z przeciętną częstotliwością 3–4 stosunków tygodniowo, bez stosowania jakichkolwiek środków antykoncepcyjnych. Problem ten dotyka około 10–15% par w wieku reprodukcyjnym. W 35% przypadków przyczyna niepłodności leży po stronie kobiety, tak samo jest w przypadku mężczyzn. 10% stanowią pary, u których przyczyna niepłodności leży po obu stronach. Niepłodność idiopatyczna czyli taka, gdzie nie da się określić jednoznacznej przyczyny niepłodności stanowi 20%. Niepłodność może występować w dwóch postaciach: sterilitas – trwałą niemożność zajścia w ciążę, infertilitas – niemożność donoszenia ciąży. zaliczana jest do czynników, które sprzyjają chorobie. Ogromne znaczenie ma także obciążenie genetyczne. Panie, których bliskie krewne (mama, siostra, babcia, córka) zachorowały na raka jajnika (kiedykolwiek) lub raka piersi (przed pięćdziesiątką) powinny zbadać geny BRCA1BRCA1Ludzki gen supresorowy, którego mutacje są dosyć częste. Kobiety, które odziedziczyły uszkodzoną kopię tego genu, mają zwiększone prawdopodobieństwo zachorowania na raka sutka oraz raka jajnika. Ponadto zwiększone jest ryzyko wystąpienia raka jajowodu, otrzewnej, okrężnicy i prostaty. U nosicielek mutacji genu BRCA1 obserwuje się 50-80% ryzyko wystąpienia raka piersi i około 40% ryzyko raka jajnika. Średnia wieku zachorowania na raka sutka w przypadku nosicielstwa mutacji BRCA1 to około 40 lat. i BRCA2BRCA2Należy do ludzkich genów supresorowych. Mutacje tego genu zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi, raka jajnika, rak prostaty, rak trzustki, rak jajowodu i raka piersi u mężczyzn i agresywną postać nowotworu skóry zwanego czerniakiem. Mutacja w obu kopiach genu BRCA2 powoduje niedokrwistość Fanconiego. . W przypadku stwierdzenia mutacji znajdą się pod opieką specjalistycznej poradni onkologicznej.

3. To nieprawda, że wykrywa go cytologia

Z badań prowadzonych w latach 2010-2012 w Wielkiej Brytanii wynika, że blisko połowa (!) respondentek uważa, że badaniem przesiewowym w kierunku raka jajnika jest cytologia. Niestety. Cytologia, czyli badanie komórek nabłonka szyjki macicy, wykrywa jedynie zmiany w obrębie szyjki macicy. Jajniki nie mają z nim nic wspólnego. Pomocne we wczesnej diagnostyce raka jajnika jest za to USG przezpochwoweUSG przezpochwoweZwane USG domacicznym, trans waginalnym to badanie polegające na wprowadzeniu sondy przez pochwę, w celu wykrycia wszelkich nieprawidłowości w budowie narządów rodnych. Głowica ma około 1-2 cm grubości i zabezpieczona jest prezerwatywą aby uniknąć ewentualnych zakażeń. Badanie to wykonuje się w przypadku zagrożenia ciąży poronieniem, ciąży pozamacicznej oraz w celu oceny niewydolności szyjki macicy i wielu innych. (transwaginalne), które warto wykonywać raz do roku po ukończeniu 35 lat. Cennym, choć nie spełniającym kryteriów testu skriningowego badaniem jest również oznaczenie stężenia markerów raka jajnika (CA-125CA-125Jest glikoproteiną często występującą na powierzchni nowotworowo zmienionych komórek jajników, ale także w niektórych tkankach prawidłowych - głównie narządu rodnego. Stosowany jest jako marker raka jajnika, jednak jego poziom może być podwyższony również w innych chorobach nowotworowych, a także w innych stanach niezwiązanych z chorobą nowotworową, takich jak miesiączka, ciąża, endometrioza czy stany zapalne w obrębie miednicy małej. U większości zdrowych kobiet poziom antygenu nowotworowego CA-125 nie przekracza 35 j/ml. i HE-4) we krwi. Pod uwagę bierze się wysokość obu parametrów, które razem określa się jako tzw. algorytm ROMA. Podstawą profilaktyki jest jednak standardowe badanie ginekologiczneBadanie ginekologiczneTo badanie przedmiotowe, w którym szczególną uwagę przywiązuje się do oceny narządów miednicy małej i piersi. Przeprowadza się je w celu wykrycia nieprawidłowości oraz podjęcia leczenia istniejących schorzeń. Staranne badanie ginekologiczne obejmuje zebranie wywiadu, badanie przedmiotowe (z użyciem wziernika i wewnętrzne), niektóre badania laboratoryjne oraz rozmowę z lekarzem dotyczącą jego spostrzeżeń i zaleceń na przyszłość. Wszystkim kobietom zaleca się aby poddawały się badaniu regularnie. , na które należy znaleźć czas przynajmniej raz na rok.

4. To nieprawda, że ryzyko zachorowania wzrasta wraz z ilością partnerów seksualnych

Błędne jest również przekonanie, że na rozwój raka jajnika może mieć wpływ nasze życie seksualne. Ani liczba partnerów, ani wiek inicjacji seksualnej, ani nawet przenoszone drogą płciową choroby nie mają, wedle obecnego stanu wiedzy medycznej, znaczącego wpływu na rozwój choroby. Ten mit jest prawdopodobnie wynikiem nieporozumienia – to rak szyjki macicyRak szyjki macicyJest to nowotwór złośliwy, którego występowanie poprzedza wewnątrz nabłonkowa neoplazja szyjki macicy (CIN), łatwo wykrywalna w badaniu cytologicznym. Główną przyczyną rozwoju tego typu raka jest zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka, głównie typem 16 i 18, które są odpowiedzialne za około 70% przypadków. Czynnikami wpływającymi na jego rozwój jest wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego oraz częsta zmian partnerów, zakażenie rzęsistkiem pochwowym, nikotynizm. Wśród objawów raka szyjki macicy, występujących niestety w późnej fazie choroby, wymienia się: krwiste upławy o nieprzyjemnym zapachu, krwawienia międzymiesiączkowe, krwawienia kontaktowe po stosunku, bóle podbrzusza, bóle okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Leczenie zależy od stadium rozwoju nowotworu i obejmuje leczenie chirurgiczne, chemioterapię i radioterapię. jest bezpośrednio związany z infekcją przenoszonym drogą płciową wirusem HPVHPVHPV jest to szeroko rozpowszechniony wirus brodawczaka ludzkiego. Istnieje ponad 100 typów wirusa HPV, z których około 30 jest odpowiedzialnych za infekcje narządów moczowo-płciowych kobiet i mężczyzn. Najgroźniejsze typy to HPV 16, 18, 31 i 45. Mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy(głównie HPV 16 i 18) lub innych nowotworów narządów moczowo-płciowych. Natomiast wirusy HPV typ 6 i 11 odpowiadają za około 90% przypadków brodawek narządów moczowo-płciowych. Większość zakażeń wirusem HPV przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie w ciągu roku do dwóch lat.   .

5. To nieprawda, że usunięcie jajników w 100% chroni przed chorobą

Choć mogłoby się wydawać, że usunięcie organu, w którym może rozwinąć się rak, zapobiega chorobie, w przypadku jajników sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Nowotwór może się bowiem rozwinąć z komórek nabłonka otrzewnej, pierwotnych komórek z jajnika, jajowodu i otrzewnej, a także „odprysków”endometriozy jajników już po ich wycięciu. Przypadki takie należą jednak do rzadkości. Panie, które przeszły operację usunięcia jajników, powinny mimo to regularnie odwiedzać ginekologa, a w razie stwierdzenia jakichkolwiek objawów, które mogłyby sugerować raka jajnika, natychmiast skontaktować się ze specjalistą.

Dodaj komentarz