Nowotwory jamy ustnej – bądź świadoma zagrożenia

Rak jamy ustnej nie jest typowo kobiecą chorobą – wśród pacjentów nadal przeważają mężczyźni, i to ci, którzy palą. W przypadku panów jednak obserwujemy trend optymistyczny – liczba zachorowań spada. Niestety, nie można tego powiedzieć o kobietach. Z roku na rok choruje ich coraz więcej. 

Każdego roku w Polsce wykrywa się ok. 1000 nowych przypadków raka jamy ustnej, przy czym tylko jedna trzecia pacjentów może liczyć na trwałą remisję choroby. Wynika to przede wszystkim ze zbyt późno postawionej diagnozy, a pośrednio – z niskiej świadomości objawów tej grupy nowotworów. Zmiany nowotworowe na dziąsłach mogą przypominać afty albo niegroźne skaleczenia, dlatego przez długie miesiące leczymy je za pomocą środków dezynfekujących. Tymczasem, jeśli ranka tego rodzaju nie goi się przez 2-3 tygodnie, powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza.

Czynniki ryzyka

W przypadku raka jamy ustnej najważniejszym i potwierdzonym licznymi badaniami czynnikiem kancerogennym jest palenie papierosów. Choć z roku na rok liczba palaczy (zarówno pań, jak i panów) spada, w szponach nałogu nadal pozostaje jedna na pięć dorosłych osób w Polsce. Ryzyko zachorowania zwiększa również (i to aż czterokrotnie) częste i nadmierne spożywanie alkoholu. Do rozwoju raka może przyczynić się ponadto wirus HPVHPVHPV jest to szeroko rozpowszechniony wirus brodawczaka ludzkiego. Istnieje ponad 100 typów wirusa HPV, z których około 30 jest odpowiedzialnych za infekcje narządów moczowo-płciowych kobiet i mężczyzn. Najgroźniejsze typy to HPV 16, 18, 31 i 45. Mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy(głównie HPV 16 i 18) lub innych nowotworów narządów moczowo-płciowych. Natomiast wirusy HPV typ 6 i 11 odpowiadają za około 90% przypadków brodawek narządów moczowo-płciowych. Większość zakażeń wirusem HPV przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie w ciągu roku do dwóch lat.   , którego onkogenne odmianyprzenoszą się drogą oralnych kontaktów seksualnych. Czynnikiem niekorzystnym jest również nieprawidłowa dieta uboga w owoce i warzywa, a także nieodpowiednia higiena jamy ustnej. Przewlekły stan zapalny w obrębie dziąseł, który jest wynikiem zaniedbań higienicznych, sprzyja rozwojowi nowotworu, podobnie zresztą jak źle dobrane protezy czy mosty, będące powodem powstawania ran i owrzodzeń.

Na co zwrócić uwagę?

Najważniejszym objawem nowotworu jest niegojąca się dłużej niż 2-3 tygodnie ranka, nadżerka lub wrzód zlokalizowane na błonie śluzowej jamy ustnej, na języku, na wewnętrznej stronie policzka, na podniebieniu lub na ustach. Każda tego typu zmiana wymaga kontroli lekarza – dentysty lub lekarza pierwszego kontaktu. Warto pamiętać, że rak jamy ustnej wykryty we wczesnym stadium jest stosunkowo łatwy do wyleczenia, a rokowania są w większości przypadków pomyślne. Rozwój nowotworu poprzedza często wystąpienie tzw. zmiany przedrakowej. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na wszelkie anomalie w obrębie jamy ustnej: białe (leukoplakia) lub czerwone (erytroplakiaErytroplakiaErytroplakia to wszelkie zmiany zlokalizowane na szyjce macicy, o żywoczerwonym zabarwieniu, widoczne gołym okiem. Nadżerka części pochwowej szyjki macicy to najczęściej występująca zmiana narządów rodnych u kobiet w okresie dojrzałości płciowej. Jest zazwyczaj wykrywana w rutynowym badaniu ginekologicznym. Może być wynikiem nadżerki prawdziwej, ektopii, zmian przedrakowych i rakowych oraz wielu innych chorób na szyjce macicy. Z metod nieinwazyjnych tylko badanie kolposkopowe pozwala ustalić charakter erytroplakii. Schorzenie to zazwyczaj nie powoduje żadnych dolegliwości i objawów. Kobiety najczęściej zgłaszają się do lekarza z powodu upławów, a zmiana wykrywana jest w trakcie badania ginekologicznego. )plamki na śluzówce, zgrubienie lub guzek w obrębie jamy ustnej, krwawienia albo drętwienia dziąseł czy języka, ból towarzyszący przełykaniu lub gryzieniu, uczucie ciała obcego w gardle, a nawet zmianę barwy głosu.

Metody leczenia

Większość nowotworów złośliwych zlokalizowanych w jamie ustnej to raki płaskonabłonkowe. Rzadziej mamy do czynienia z gruczolakami, które mogą rozwijać się przede wszystkim w obrębie ślinianek. Wybór terapii jest uzależniony od szeregu czynników – typu raka, który patolog określa na podstawie badania materiału pobranego dzięki biopsjiBiopsjaJest to zabieg diagnostyczny polegający na pobraniu materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek do badania mikroskopowego, w celu ustalenia charakteru procesu chorobowego. Wyróżniamy kilka rodzajów biopsji: biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) - jest rodzajem badania cytopatologicznego i polega na pobraniu próbki komórek za pomocą cienkiej igły wprowadzonej do tkanki  i przyłożeniu podciśnienia (pociągnięcie tłoka strzykawki podłączonej do igły) biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana (BACC) to biopsja aspiracyjna cienkoigłowa wykonywana pod kontrolą USG biopsja gruboigłowa - polega na wprowadzeniu specjalnej grubej igły bioptycznej do tkanki i pobraniu jej cylindrycznego wycinka, uzyskuje się w ten sposób kawałek tkanki lub narządu biopsja wycinkowa - polega na chirurgicznym wycięciu fragmentu tkanki chorobowo zmienionej. biopsja wiertarkowa - stosowana najczęściej w diagnostyce kości i polega na pobraniu specjalnym wiertłem (trepanem) wałeczka zmienionej tkanki biopsja rysowa i wyskrobiny - polega na zdrapaniu specjalną łyżeczką pasemka tkankowego w narządzie jamistym (szeroko stosowana w ginekologii dla oceny stanu czynnościowego i zmian chorobowych w błonie śluzowej macicy). , jego złośliwości histologicznej, stadium i tempa rozwoju, ale także wieku i stanu ogólnego pacjenta. W przypadku nowotworów wykrytych wcześnie, gdy nie nastąpiły jeszcze przerzuty do węzłów chłonnych, zmianę wycina się z zachowaniem marginesu zdrowych tkanek, stosując jako leczenie wspomagające radioterapię albo (i) chemioterapię.

(sab)

Dodaj komentarz