Badania okresowe, czyli rak pod kontrolą

Bez względu na to, czy badania kontrolne po leczeniu raka piersi dają nam poczucie panowania nad chorobą, czy stanowią źródło stresu, są obowiązkowe. Musimy o nich pamiętać dla własnego bezpieczeństwa – im szybciej podejmiemy walkę z ewentualnym nawrotem nowotworu, tym większa jest szansa na powodzenie terapii. 

Operacja, chemio- lub radioterapiaRadioterapiaRadioterapia to metoda leczenia za pomocą promieniowania jonizującego. Jest to, obok chemioterapii, jedna z najskuteczniejszych metod leczenia nowotworów i łagodzenia bólu z nim związanych. Radioterapię można podzielić na: brachyterapia (BTH): leczenie przy użyciu źródła promieniowania znajdującego się w bezpośrednim kontakcie z guzem teleradioterapia (RTH): leczenie z zastosowaniem źródła umieszczonego w pewnej odległości od tkanek Zależnie od stanu osoby cierpiącej na nowotwór, radioterapia może polegać na dążeniu do jej całkowitego wyleczenia bądź tylko uśmierzani bólu. Chcą całkowicie zniszczyć guz należy zastosować radioterapię radykalną, która polega na długotrwałym naświetlaniu guza odpowiednią dawką promieni. Radioterapię objawową stosuje się w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych spowodowanych przerzutami, natomiast radioterapia paliatywna jest stosowana by złagodzić ból spowodowany nowotworem, w przypadku braku możliwości wyleczenia. , terapia hormonalna, a także rehabilitacja i wreszcie rekonstrukcja piersi to kluczowe etapy walki z rakiem sutka. Pacjentki po zakończonym leczeniu nie powinny jednak tracić kontaktu z lekarzem. Systematyczne wizyty u onkologa, ginekologa oraz lekarza rodzinnego i przestrzeganie terminów badań  okresowych pozwolą nie tylko w porę wykryć ewentualną wznowę lub nowe ognisko choroby, ale i zapobiec negatywnym skutkom ubocznym stosowanej terapii. Choć konieczność stałego monitorowania stanu zdrowia  może wywoływać poczucie zagrożenia, warto pamiętać, że im wcześniej wykryjemy ewentualną wznowę,  tym skuteczniejsze będzie leczenie.

Kontrole onkologiczne

Schemat wizyt kontrolnych jest ustalany indywidualnie dla każdej pacjentki w zależności od stopnia zaawansowania choroby, typu guza, wieku kobiety, jej ogólnego stanu zdrowia i zastosowanej terapii. Generalnie jednak przyjmuje się, że chore przez 2 lata po zakończeniu leczenia powinny zgłaszać się na wizyty do swego onkologa co 3-4 miesiące, a gdy od operacji minie 2-5 lat – co 6 miesięcy. Jeśli od operacji minęło więcej niż 5 lat, na kontrolne wizyty umawiamy się raz do roku. Onkolog wykonuje zazwyczaj staranne badanie fizykalne pacjentki, ocenia stan blizny po operacji, sprawdza stan węzłów chłonnych pod pachami i pyta o ewentualne skutki uboczne terapii. Dodatkowo pacjentka otrzymuje od swojego lekarza skierowanie na mammografię. Zazwyczaj wykonuje się ją raz w roku w przypadku mastektomii, a po zabiegu oszczędzającym – raz na pół roku.

Inne badania

Onkolog podczas wizyty kontrolnej może zlecić również badanie RTG klatki piersiowej, które powinno być w zasadzie wykonywane raz do roku (u pań, które pala papierosy należy powtarzać je częściej). Badanie to pozwala wykluczyć ewentualne przerzuty raka piersi do płuc. Jeśli istnieje podejrzenie przerzutów nowotworowych do kości (pacjentka skarży się na bóle kości lub przypadkowe złamania), onkolog zleca badanie zwane scyntygrafią kości. To nieinwazyjne i bezbolesne badanie obrazowe pozwala wykryć ewentualne ogniska nowotworowe w tkance kostnej, ale także procesy zapalne lub zaburzenia metabolizmu wapnia. Dodatkowo w ramach wizyty kontrolnej można wykonać między innymi badanie krwi (w tym poziom markerów nowotworowych) i USGSonomammografiaSonomammografia, czyli USG piersi, to badanie gruczołu piersiowego. Obok mammografii stanowi jedną z najpopularniejszych metod diagnostycznych chorób piersi. Badanie to jest zalecane kobietom do 35 roku życia z uwagi na gęstą budowę gruczołu piersiowego w młodym wieku oraz w przypadku zmian mastopatycznych w przypadku, gdy mammografia jest niewystarczająca. Wskazana jest również kobietom, które w okresie klimakterium stosują HTZ wpływającą na zgęstnienie struktury piersi. Badanie to nie naraża pacjentek na promieniowanie jonizujące.   jamy brzusznej. Wszystkie te badania w ramach NFZ zalecane są jednak tylko w uzasadnionych przypadkach – to znaczy wtedy, gdy pacjentka skarży się na dolegliwości, które mogą sugerować nawrót procesu nowotworowego. Nie przeprowadza się ich standardowo, ponieważ badania wykazały, że ich stosowanie nie wpływa w żaden sposób na  przedłużenie życia osobom leczonym z powodu raka piersi. Innymi słowy - leczenie ewentualnej wznowy jest, statystycznie rzecz biorąc,  tak samo efektywne bez względu na to, czy zmiana zostanie wykryta na podstawie objawów, czy badania obrazowego. Fakt, że NFZ nie finansuje powyższych badań kontrolnych u wszystkich pacjentek, nie oznacza oczywiście, że nie możemy zrobić ich prywatnie. W takim przypadku musimy jednak liczyć się z wydatkami. Koszt scyntygrafii kości (całego ciała) to ok. 450 zł, a USG jamy brzusznej ok. 100 zł. Oznaczenie pojedynczego markeru nowotworowego to koszt rzędu 30-60 złotych.

Opieka ginekologiczna

Wizyty u ginekologa po zakończeniu leczenia z powodu raka piersi są równie ważne co kontrole onkologiczne. Lekarza warto odwiedzać przynajmniej raz do roku, wykonując przy okazji badanie cytologiczneBadanie cytologiczne Polega na pobraniu rozmazu z tarczy części pochwowej oraz  z kanału szyjki macicy w celu oceny, czy złuszczające się komórki są prawidłowe, czy mają cechy patologiczne. Zależnie od sposobu pobierania materiału wyróżnia się metody pośrednie, polegające na aspirowaniu treści zawierającej samoczynnie złuszczone komórki  oraz  metody bezpośrednie, polegające na ścieraniu  nabłonka z powierzchni błony śluzowej. Badanie to jest całkowicie bezbolesne. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie raka szyjki macicy. Cytologia jest badaniem rutynowym, wszystkie kobiety w wieku od 25 do 59 lat raz na trzy lata mogą ją zrobić bezpłatnie. pochwy. Dodatkowo raz na pół roku należy pamiętać o USG transwaginalnym (przez pochwę), które pozwoli ocenić grubość i stan endometrium (błony śluzowej wyściełającej macicę). Jest to szczególnie ważne dla pań, które w ramach terapii hormonalnej przyjmują tamoksifen. Skutkiem ubocznym stosowania leku może być bowiem przerost śluzówki macicy, który wymaga interwencji chirurgicznej. Niepokojące objawy to przede wszystkim plamienia lub krwawienia pomimo zakończenia miesiączkowania albo, w rzadszych przypadkach - ból podczas uprawiania seksu. Panie leczone tamoksifenem powinny również pamiętać o badaniu gęstości kości (badanie densytometryczne), jako że, z racji zmian hormonalnych zachodzących w organizmie, są znacznie bardziej narażone na osteoporozę. Badanie gęstości kości warto wykonywać co ok. 1,5 – 2 lata.

Sabina Bauman

Dodaj komentarz