Rak skóry: BCC

Określenie „rak skóry” kojarzy się nam przede wszystkim z czerniakiem, o którym najwięcej mówi się w mediach. Tymczasem najpowszechniejszym nowotworem skóry jest rak podstawnokomórkowy. Ten typ nowotworu rozwija się latami i bardzo rzadko daje przerzuty. Mimo to nie wolno go lekceważyć.

Rak podstawnokomórkowy skóry (carcinoma basocellularebasalioma),określany jest niekiedy skrótem BCC (od ang. basal cell carcinoma). W nomenklaturze medycznej występuje również pod nazwą nabłoniak podstawnokomórkowy. Ten rodzaj nowotworu rozwija się z niezróżnicowanych w pełni keratynocytów naskórka i występuje stosunkowo często, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Według American Cancer Society 8 na 10 przypadków nowotworu skóry to właśnie BCC, który stanowi aż 25% wszystkich diagnozowanych nowotworów. Szacuje się, że każdego roku w Europie zapada na niego 10 na 100 000 osób. Jeszcze kilkanaście lat temu uważano, że BCC jest chorobą szóstej i siódmej dekady życia. W ostatnich latach jednak średnia wieku osób zapadających na ten nowotwór systematycznie spada, a przypadki zachorowań zdarzają się nawet wśród nastolatków.

Niezbyt złośliwy, ale bardzo groźny

Rak podstawnokomórkowy skóry według większości opracowań medycznych zaliczany jest do nowotworów miejscowo złośliwych. Odległe przerzuty daje na szczęście sporadycznie  (zdarza się to w jednym przypadku na 4000) i niezmiernie rzadko jest bezpośrednią przyczyną śmierci pacjenta. Wykryty w pierwszym etapie rozwoju jest uleczalny w 100% przypadków. Światowa organizacja zdrowia wyróżnia kilkanaście odmian BCC, wśród których najczęściej (w 60% przypadków) mamy do czynienia z postacią guzkowo-wrzodziejącą i barwnikową (ok. 15% przypadków). Mimo niewielkiego ryzyka przerzutów postać wrzodziejąca BCC (dawniej nazywana wrzodem drążącym)  jest szczególnie niebezpieczna. Nowotwór potrafi bowiem nie tylko przenikać w głąb skóry właściwej, ale również niszczyć struktury położone głębiej - mięśnie, ścięgna, a nawet kości. Zważywszy na to, że ten typ raka szczególnie często pojawia się na twarzy, wczesne podjęcie leczenia jest bardzo ważne.

Skąd on się bierze?

Podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za rozwój rana podstawnokomórkowego skóry jest promieniowanie ultrafioletowe – zarówno UVA, jak i UVB. Nowotwór tego typu pojawia się przede wszystkim na nieosłoniętych partiach ciała – na twarzy i dekolcie oraz małżowinach usznych, rzadziej na dłoniach. Zmiany mogą  rozwinąć się również na powiekach, szczególnie na powiece dolnej, która jest stale narażona na kontakt ze światłem słonecznym. W ostatnich latach, w związku z rosnącą popularnością wczasów w tropikach, rak podstawnokomórkowy coraz częściej pojawia się w tych rejonach skóry, które nie przywykły do słońca (uda, plecy), i które przez kilkanaście dni w roku intensywnie opalamy podczas urlopu. Warto przy tym pamiętać, że ryzyko poparzenia słonecznego (a co za tym idzie – rozwoju raka skóry) jest większe, jeśli opalamy się w sąsiedztwie wody, która wzmacnia działanie słońca, dlatego BCC upodobał sobie szczególnie amatorów żeglarstwa i innych sportów wodnych. W grupie ryzyka są przede wszystkim osoby o jasnej karnacji, których skóra opala się na czerwono i bardzo szybko ulega podrażnieniu pod wpływem promieni słonecznych, a także te, których krewni chorowali na nowotwory skóry.

Objawy, które łatwo przeoczyć

Rak podstawnokomórkowy skóry w początkowym stadium rozwoju to najczęściej niegroźnie wyglądający, niewielki twardy guzek o jasnej, lśniącej, perłowej lub żółtawej  powierzchni pojawiający się na niezmienionej uprzednio skórze. Zmiana może przypominać pryszcz, który nie znika lub znika, by ponownie pojawić się w tym samym miejscu. Postać bardziej zaawansowana charakteryzuje się niewielkim owrzodzeniem występującym na środku zmiany. Charakterystyczną cechą wykwitów wskazujących na raka podstawnokomórkowego skóry jest obecność tzw. teleangiektazji, to znaczy rozszerzonych naczyń krwionośnych w otoczeniu guzka oraz otaczający ognisko choroby „perełkowaty” wał. Zmiany nie dają zazwyczaj większych objawów – nie są bolesne, nie swędzą, w niektórych przypadkach mają tendencję do wysięku. Diagnoza nowotworu jest możliwa zazwyczaj na podstawie klinicznego obrazu choroby oraz wywiadu z pacjentem. Pomocna jest również dermatoskopia, a ostateczne potwierdzenie diagnozy uzyskuje się dzięki histopatologicznemu badaniu zmiany. O metodach leczenia BCC decyduje onkolog, biorąc pod uwagę czynniki takie jak wielkość i położenie guza, jego typ histologiczny, wiek chorego, prawdopodobieństwo wystąpienia wznowy itp. Podstawową metodą leczenia jest chirurgiczne wycięcie zmiany. Rzadziej stosuje się zabiegi ablacyjne (miejscowe zniszczenie tkanki nowotworu), które mają zastosowanie przede wszystkim w przypadku niewielkich zmian obarczonych znikomym ryzykiem wznowy.

Sabina Bauman

Dodaj komentarz