Histerektomia – najważniejsze fakty

Histerektomia – najważniejsze fakty

Histerektomia, czyli usunięcie macicy, jest najczęściej wykonywaną operacją ginekologiczną na świecie. Kiedy jest konieczna? Jakimi metodami przeprowadza się zabieg i jakie mogą być jego konsekwencje?

Choć medycyna idzie do przodu wielkimi krokami, a wiele „chorób kobiecych” można leczyć zachowawczo, HisterektomiaHisterektomiaHisterektomia to zabieg, którego istotą jest wycięcie macicy. Zależnie od wskazań wyróżnia się kilka jej rodzajów: histerektomia częściowa – usunięcie tylko trzonu macicy, histerektomia całkowita – usunięcie całej macicy (trzonu i szyjki macicy), histerektomia całkowita z usunięciem jajników i jajowodów – oprócz trzonu i szyjki macicy usuwane są jajowody i jajniki, histerektomia radykalna – usunięcie macicy (całkowite) oraz górnej części pochwy i okolicznych węzłów chłonnych. Ten zabieg wykonuje się w przypadku schorzeń nowotworowych. Wykonanie tego zabiegu wiąże się zawsze z zaprzestaniem miesiączkowania z powodu braku błony śluzowej macicy, która jest zlokalizowana w trzonie macicy. W przypadku równoczesnego usunięcia jajników powstaje stan chirurgicznie wywołanej menopauz   jest nadal najbardziej powszechnym zabiegiem ginekologicznym na świecie. Podstawowym (choć wcale nie najczęstszym) wskazaniem do operacji są nowotwory złośliwe w obrębie narządu rodnego – rak trzonu macicyRak trzonu macicy  To najczęstszy nowotwór złośliwy trzonu macicy. Powstaje na skutek długotrwałej stymulacji endometrium przez estrogeny, szczególnie przy jednoczesnym niedoborze progestagenów. Taka sytuacja ma miejsce u otyłych kobiet w okresie około- i postmenopauzalnym. Ciągła stymulacja błony śluzowej przez estron bez wpływu progesteronu prowadzi do niekontrolowanej proliferacji nabłonka i zablokowania czynności sekrecyjnej komórek. Ryzyko zachorowania wzrasta po czterdziestym i osiąga szczyt pomiędzy sześćdziesiątym i siedemdziesiątym rokiem życia. Choroba ta występuje częściej u kobiet, które nigdy nie rodziły, późno przechodziły menopauzę, otyłych, chorujących na cukrzycę ,nadciśnienie i PCO, mają zaburzenia hormonalne, nieregularne owulacje, stosowały długotrwałe leczenie estrogenami bez zrównoważenia progesteronem, obciążonych genetycznie oraz stosujących długotrwałe leczenie tamoksyfenem. Wybór metody leczenia zależy od klinicznego stopnia zaawansowania raka i obejmuje leczenie chirurgiczne, radioterapię i chemioterapię. , rak endometrium, a także zaawansowany rak szyjki macicyRak szyjki macicyJest to nowotwór złośliwy, którego występowanie poprzedza wewnątrz nabłonkowa neoplazja szyjki macicy (CIN), łatwo wykrywalna w badaniu cytologicznym. Główną przyczyną rozwoju tego typu raka jest zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka, głównie typem 16 i 18, które są odpowiedzialne za około 70% przypadków. Czynnikami wpływającymi na jego rozwój jest wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego oraz częsta zmian partnerów, zakażenie rzęsistkiem pochwowym, nikotynizm. Wśród objawów raka szyjki macicy, występujących niestety w późnej fazie choroby, wymienia się: krwiste upławy o nieprzyjemnym zapachu, krwawienia międzymiesiączkowe, krwawienia kontaktowe po stosunku, bóle podbrzusza, bóle okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Leczenie zależy od stadium rozwoju nowotworu i obejmuje leczenie chirurgiczne, chemioterapię i radioterapię. oraz przerzuty nowotworów rozwijających się w innych organach. Histerektomię rozważa się także w przypadku mnogich, szybko powiększających się mięśniaków macicy powodujących silne krwawienia miesiączkowe i inne dolegliwości, przy endometriozie i chronicznych bólach miednicy, a także u pacjentek, u których macica obniżyła się i ma tendencję do wypadania. Wskazaniem do zabiegu mogą być również nieprawidłowe krwawienia z jamy macicy oraz pęknięcie narządu podczas porodu. Warto przy tym pamiętać, że w większości przypadków, o ile nie mamy do czynienia z nowotworem złośliwym, operacja usunięcia macicy stanowi absolutną ostateczność i zaleca się ją tylko wtedy, gdy inne metody leczenia nie przyniosły zadowalających rezultatów. Z tego powodu warto zasięgnąć opinii 2-3 innych specjalistów i z każdym z nich przedyskutować argumenty za i przeciw operacji.

Klasyczna operacja

Wybór procedury medycznej w przypadku histerektomii zależy od wielu czynników, takich jak przyczyna operacji, wiek i stan ogólny pacjentki czy preferencje i doświadczenie lekarza. To, w jaki sposób wykonany zostanie zabieg, nie jest jednak obojętne - przekłada się na czas rekonwalescencji, kształt i położenie blizny, a także komfort życia pacjentki. Podstawowe dwie techniki, jakimi posługują się obecnie lekarze, to klasyczna operacja z otwarciem powłok brzusznych i zabieg laparoskopowy. Pierwsze rozwiązanie stosuje się częściej, bo w około 65% przypadków. Operacja wymaga krótkiego pobytu w szpitalu i jest wykonywana w znieczuleniu ogólnym albo dolędźwiowym (pacjentka pozostaje wówczas przytomna, ale nie odczuwa bólu podczas operacji). Lekarz wykonuje niewielkie poprzeczne nacięcie nad spojeniem łonowym lub przecina powłoki brzuszne wzdłuż, od pępka do wzgórka łonowego, i usuwa macicę przez powłoki brzuszne. Niestety, blizna po takim zabiegu, choć z biegiem czasu zblednie i stanie się płaska, będzie widoczna do końca życia.

Zabieg laparoskopowy

Alternatywą dla tej procedury jest zabieg laparoskopowy, który wymaga wykonania niewielkiego nacięcia w okolicy pępka lub kilku małych otworów, przez które lekarz wprowadza kamerę i narzędzia chirurgiczne. W niektórych przypadkach macicę (szczególnie jeśli jest ona mała) można usunąć laparoskopowo nie przez powłoki brzuszne, ale przez pochwę. Zaletą laparoskopii jest nie tylko ograniczenie blizn – po kilku latach będą one w zasadzie niewidoczne, ale przede wszystkim niższe ryzyko infekcji i znacznie mniejsze obciążenie dla organizmu, który szybciej regeneruje się po operacji. Pobyt w szpitalu jest również krótszy. Niestety, nie każda pacjentka kwalifikuje się do zabiegu tego typu. Przeszkodą może być nie tylko zły ogólny stan zdrowia, ale również blizny w obrębie narządu rodnego po poprzednich operacjach i otyłość.

Zakres histerektomii

W zależności od przyczyny zabiegu lekarz może zdecydować się na usunięcie samej macicy z pozostawieniem jej szyjki, usunięcie macicy wraz z szyjką, a także operację bardziej rozległą – wycięcie nie tylko macicy, ale i przydatków. Pierwszy wariant zabiegu jest przez część specjalistów uznawany za ryzykowny, ponieważ szyjka macicySzyjka macicySzyjka macicy to zgrubiała, dolna część mięśniówki macicy. Łączy pochwę z jamą macicy. Posiada kanał, przez który wydostaje się płód podczas porodu. Dla plemników stanowi początkowy odcinek drogi w podróży do macicy. W czasie cyklu miesięcznego szyjka macicy zmienia się pod wpływem działania hormonów. W początkowej i końcowej fazie szyjka jest twarda i zamknięta, natomiast podczas owulacji szyjka unosi się i staje się bardziej miękka, a jej ujście otwiera się. to miejsce, w którym potencjalnie może rozwinąć się nowotwór. Jeśli jednak pacjentka nie ma nadżerki, regularnie wykonuje cytologię, a wyniki badania nie są niepokojące (I lub II grupa), nie ma przeciwwskazań do pozostawienia szyjki. Takie postępowanie zapobiega między innymi wypadaniu pochwy, które może być konsekwencją histerektomii. Jajniki pozostawia się na miejscu głównie u pacjentek przed menopauzą. Choć miesiączka siłą rzeczy po operacji zaniknie, jajniki nadal będą produkować hormony, co ma ogromne znaczenie nie tylko dla naszego samopoczucia, ale i dla zdrowia. Jeśli macica została usunięta wraz z jajnikami, u pań przed menopauzą można rozważyć wprowadzenie hormonalnej terapii zastępczej. Niestety, w przypadku nowotworów narządu rodnego odradza się takie rozwiązanie – ryzyko rozwoju raka jest zbyt wysokie.

Co po zabiegu?

W zależności od rodzaju operacji i jej rozległości, powrót do formy zajmuje około 3-8 tygodni, ale na kolejne pół roku należy zrezygnować z noszenia ciężarów powyżej 5 kg, ciężkiej pracy fizycznej czy intensywnego uprawiania sportu. Choć mogłoby się wydawać, że macica jest „symbolem kobiecości”, dla ogromnej części pacjentek usunięcie tego narządu nie ma żadnego wpływu na życie seksualne. Co więcej, dla wielu pań po histerektomii seks staje się bardziej satysfakcjonujący. Ale uwaga – na pierwsze zbliżenia można sobie pozwolić dopiero w 6 tygodni po zabiegu! 

Dodaj komentarz