Ciśnienie na zdrową ciążę - jak sobie poradzić z wysokim ciśnieniem?

Według statystyk (do 2009 roku), nadciśnienie tętnicze zdiagnozowane w ciąży dotyczy nawet 10% przyszłych mam. W Polsce, problem wykrywa się u około 30 tysięcy kobiet rocznie. Zbyt wysokie ciśnienie w ciąży stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia mamy oraz jej maluszka – może np. prowadzić do wystąpienia stanu przedrzucawkowego u matki, przedwczesnego oddzielenia się łożyska i niedotlenienia u płodu. Częstość jego występowania wyraźnie wzrasta – głównie ze względu na coraz późniejszy wiek matek oraz stale powiększający się problem nadwagi i otyłości w społeczeństwie.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, w początkowym jej okresie obserwuje się niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego, zwykle do 22-24 tygodnia ciąży – jest to całkowicie naturalny objaw. Spadek ten dotyczy głównie wartości rozkurczowej – zwykle o ok. 10-15 mmHg. Po 24 tygodniu ciśnienie zazwyczaj się normalizuje.

Jeżeli kobieta miała problemy z ciśnieniem nim zaszła w ciążę, efekty tego uwidocznią się już na początku. Jeśli nadciśnienie wystąpi po upływie 20 tygodnia, oznacza to, że mamy do czynienia z nadciśnieniem indukowanym ciążą. Niestety, zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku sprawy nie należy bagatelizować. Złe samopoczucie, wewnątrzmaciczne zahamowanie płodu (w przypadku nadciśnienia + białkomocz co określa się mianem stanu przedrzucawkowego), przedwczesny poród i niska masa urodzeniowa noworodka to powody dla których pomiar ciśnienia powinien stanowić stały element każdej wizyty u lekarza prowadzącego.

Nadciśnienie tętnicze stwierdza się u ciężarnej w momencie gdy wartość ciśnienia skurczowego przekracza 140 mmHG, a rozkurczowego 90 mmHg (wzrosty współistnieją zwykle razem, ale nie muszą) w czasie dwóch pomiarów wykonanych w odstępach minimum 6 godzin.

SKUTKI SĄ POWAŻNE

Nadciśnienie tętnicze stwarza poważne zagrożenie zarówno dla zdrowia i życia matki jak i jej dziecka. Długotrwałe nadciśnienie może skutkować brakiem odpowiedniego dowozu substancji odżywczych do płodu, a tym samym upośledzić i opóźnić jego wzrost (hipotrofia), a nawet doprowadzić do jego wewnątrzmacicznego zgonu. W przypadku nadciśnienia mamy, bardzo często podejmuje się decyzję o cesarskim cięciu – ze względu na zmniejszoną wydolność krążeniową matczyno-płodową. Ponadto, kobiecie grozi odklejenie się łożyska, niewydolność naczyniowa oraz wylew śródczaszkowy. Poważnie wzrasta też śmiertelność matek oraz dzieci.

JAK POMÓC CIŚNIENIU

W przypadku wystąpienia u ciężarnej niewielkiego bądź umiarkowanego nadciśnienia (przewlekłego nie przekraczającego wartości 140-149/90-99 mmHg, ciążowego nie przekraczającego wartości 140/90 mmHg), zwykle stosuje się tzw. leczenie niefarmakologiczne. Zalecenia dotyczą głównie modyfikacji stylu życia tj. ograniczenia wysiłku fizycznego, stresu oraz duża ilość odpoczynku – zwłaszcza w pozycji leżącej na lewym boku. Obowiązuje też absolutny zakaz spożywania alkoholu i palenia papierosów (tak, to się niestety zdarza).

W przeciwieństwie do chorych z nadciśnieniem nie będących w ciąży, przyszła mama nie powinna zbyt drastycznie ograniczać podaży soli w diecie, aczkolwiek słone przekąski w typie paluszków, chipsów i krakersów są niewskazane. Choć zmniejszenie masy ciała zwykle przynosi wymierne korzyści na praktycznie każdym polu, w ciąży nie należy do niego dążyć, nawet w przypadku otyłych ciężarnych. Takie postępowanie mogłoby spowodować zahamowanie wzrostu płodu, doprowadzić do narodzin noworodka o niskiej masie urodzeniowej oraz gorszego wzrastania w okresie niemowlęcym. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na to, by wzrost masy ciała kobiety następował powoli i w prawidłowych dla danego okresu granicach, a najlepiej zadbać o prawidłową wagę zanim w brzuchu zacznie rozwijać się maluszek.

Jadłospis ciężarnej z nadciśnieniem powinien składać się z posiłków lekkostrawnych, przyrządzanych metodami gotowania w wodzie, na parze, duszenia - z produktów raczej chudych lub półtłustych. Potrawy smażone należy wykluczyć. Dieta ciężarnej z nadciśnieniem powinna również obfitować w produkty bogate w białko, witaminy i minerały – zwłaszcza warzywa i owoce bogate w witaminę C* oraz potas mogą wspomóc obniżenie zbyt wysokiego ciśnienia krwi. Należą do nich m.in. banany, brzoskwinie, czarna porzeczka, brukselka, nać pietruszki, szpinak, pomidory, ziemniaki, a także czosnek, suche nasiona roślin strączkowych (groch, fasola) i otręby pszenne. Istnieją też mocne dowody na to, że również i pokarmy bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe sprzyjają poprawie wartości ciśnienia. Na talerzu mamy powinny się więc znaleźć m.in. tłuste ryby morskie (zwłaszcza łosoś atlantycki, sardela europejska i śledź atlantycki), oleje jadalne, migdały i orzechy włoskie. Choć większość obecnych badań obala mit w temacie kawy, która miałaby podnosić ciśnienie, profilaktycznie lepiej z niej zrezygnować, podobnie jak z czarnej, mocnej herbaty i napojów obfitujących w kofeinę np. coli.

mgr inż. Maria Anna Brzegowy

Specjalistka ds. żywienia człowieka

http://mbrzegowy.blogspot.com/

*witaminę C zawiera także m.in. preparat ProUro, który przyjmowany pod kontrolą lekarza prowadzącego może stanowić wartościową opcję w przypadku, gdy kobieta ma ograniczoną dietę (np. z powodu mdłości)

Źródła:

Civkowa R. i wsp., 2005, Nadciśnienie tętnicze a ciąża, Choroby Serca i Naczyń, 2, 2, 65-71

Rapacz A., Filipek B., 2009, Nadciśnienie tętnicze w ciąży, Terapia i Leki, 65, 8, 581-585

Dodaj komentarz