Menopauza a osteoporoza

Osteoporoza dotyka 10% ludzi na świecie i jest zaliczana do chorób cywilizacyjnych. W Polsce cierpi na nią aż 9 milionów osób, w tym jedna trzecia kobiet po menopauzie. Każdego roku z powodu osteoporozy dochodzi do 14 tysięcy złamań kości. Niestety, to właśnie złamania są często pierwszym objawem choroby.

Nazwa OsteoporozaOsteoporozaOsteoporoza to choroba charakteryzująca się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie, ale również w innych okresach życia, zarówno u kobiet jak i mężczyzn. Jako przyczynę tego schorzenia wymienia się dietę ubogą w wapń, małą aktywność ruchową, nadczynność tarczycy oraz inne. Skutki jakie wywołuje choroba są nieodwracalne dlatego bardzo ważna jest profilaktyka. pochodzi od greckiego słowa osteon – kość i łacińskiego porus – dziura, wyrwa, ubytek. Dawniej w nomenklaturze medycznej określano ją również jako rzeszotowienie kości. Termin ten oddaje istotę choroby, która polega na stopniowym zmniejszaniu się masy tkanki kostnej i, w konsekwencji – do znacznego osłabienia szkieletu. Osteoporoza nazywana jest „cichym złodziejem kości”, ponieważ w większości przypadków przez wiele lat przebiega bezobjawowo. Gdy ubytek masy kostnej jest znaczny, może dochodzić do złamań i pęknięć kości (tzw. złamania osteoporotyczne), które następują w wyniku niegroźnego z pozoru urazu, podczas wykonywania zwykłych prac domowych, a nawet samoistnie. Najbardziej narażone na złamania są kości nadgarstka i kręgów, a także szyjka kości udowej. Złamanie w tym miejscu to najpoważniejszy skutek osteoporozy, a jego ryzyko w przypadku zaawansowanych zmian w tkance kostnej jest większe niż rozwoju raka piersi i macicy łącznie.

Czynniki ryzyka

Lekarze wyróżniają dwie postacie osteoporozy – pierwotną i wtórną. W przypadku tej pierwszej podstawowym czynnikiem ryzyka jest wiek: choroba rozwija się przede wszystkim u osób po 65. roku życia. Dotyka zarówno kobiet, jak i mężczyzn, z tym że u panów objawy pojawiają się później. Ma to związek z gospodarką hormonalną. MenopauzaMenopauzaWięcej informacji na ten temat znajdziesz pod hasłem KLIMAKTERIUM. u kobiet następuje szybciej niż andropauza u mężczyzn, a spadek poziomu hormonów płciowych (u kobiet estradiolu i progesteronu, a u mężczyzn – testosteronu) ma ogromne znaczenie dla rozwoju choroby. Dlatego u pań, u których menopauza (naturalna lub wywołana np. leczeniem onkologicznym) nastąpiła wcześnie, przed 45. rokiem życia, prawdopodobieństwo rozwoju choroby jest bardzo wysokie. Bardziej podatne na osteoporozę są osoby szczupłe, o drobnych kościach, a skłonności do niej w dużym stopniu dziedziczymy, podobnie jak i budowę ciała. Geny to jednak nie wszystko. Na rozwój osteoporozy ogromny wpływ ma dieta. Jeśli przez wiele lat nie dostarczałyśmy organizmowi odpowiednich ilości wapnia (winne mogą być np. ciągłe diety odchudzające czy zaburzenia odżywiania), ryzyko zachorowania znacznie wzrasta. Zwiększają je także długo stosowane leki – np. preparaty steroidowe podawane w terapii astmy czy leki przeciwpadaczkowe. Osteoporoza może być również konsekwencją innych chorób – zaburzeń hormonalnych, w tym nadczynności tarczycy czy chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca. W takim przypadku mówimy o osteoporozie wtórnej, a wiek pacjenta nie ma większego znaczenia.

Pierwsze objawy

Niestety, w wielu przypadkach początkowe objawy osteoporozy to samoczynne lub spowodowane niegroźnym z pozoru urazem złamania kości. U części pacjentów można jednak zaobserwować „sygnały ostrzegawcze”. To przede wszystkim bóle stawów i kości, szczególnie w okolicy obręczy biodrowej, które często zrzucamy na karb „starości” czy zmian zwyrodnieniowych. Charakterystyczne dla osteoporozy jest również obniżenie wzrostu spowodowane zmniejszeniem się trzonów kręgów kręgosłupa czy, szczególnie u kobiet – tzw. wdowi garb, czyli wygięcie kręgosłupa w odcinku piersiowym. Każdy z tych objawów powinien skłonić nas do wizyty u lekarza.

Jak zapobiec chorobie?

Podstawą profilaktyki w przypadku osteoporozy jest odpowiednia dieta. Każdego dnia powinniśmy dostarczać organizmowi ok. 1300 mg wapnia (wartość dla pań po menopauzie). Bardzo istotny jest także ruch, który sprzyja budowie nowej tkanki kostnej, a jednocześnie wpływa na prawidłowy metabolizm wapnia w organizmie. Oczywiście, nie chodzi o sporty wyczynowe, ale o codzienny, niezbyt forsowny wysiłek fizyczny – marsze, jazdę na rowerze, piesze wycieczki czy rekreacyjne pływanie. Dobrym pomysłem jest również aerobik dla pań po menopauzie, tego typu zajęcia oferuje coraz więcej klubów fitness. Warto przy tym pamiętać, że intensywne treningi czy wymagające ogromnego wysiłku dyscypliny sportowe mogą przynieść skutek odwrotny i zwiększyć ryzyko osteoporozy. Ruch i dieta to jednak nie wszystko. Aby zminimalizować ryzyko osteoporozy, trzeba pożegnać się z używkami – papierosy, kawa i alkohol, a także napoje energetyzujące niekorzystnie wpływają na gospodarkę wapniową organizmu. Panie, które ukończyły 60 lat powinny również profilaktycznie wykonać badanie gęstości kości, tzw. badanie densytometryczne. To prosta i nieinwazyjna procedura, która pozwala ocenić stan gęstości tkanki kostnej, a w przypadku jej obniżenia – szybko wdrożyć odpowiednie leczenie. Koszt badania w prywatnej przychodni to ok 70-100 zł.

Dodaj komentarz