Zaburzenia równowagi ekosystemu pochwy w trakcie ciąży

Infekcje pochwy w okresie ciąży

Infekcje pochwy w trakcie ciąży, zagrożenia dla matki, zagrożenia dla dziecka w czasie rozwoju w łonie matki jak i podczas porodu. Leczenie, zapobieganie oraz profilaktyka zdrowia intymnego w okresie ciąży.

Prawidłowa flora bakteryjna pochwyFlora bakteryjna pochwyFlora bakteryjna pochwy - Prawidłowa flora bakteryjna składa się w 99% z pałeczek Lactobacillus, które zwane są również pałeczkami Döderleina. Bakterie te wytwarzają kwas mlekowy wpływający na odpowiedni poziom pH w pochwie czyli poniżej 4,5. Kwaśne środowisko oraz inne substancje produkowane przez pałeczki Lactobacillus zapobiegają kolonizacji patogennych mikroorganizmów. W pochwie bytują również bakterie uważane za chorobotwórcze jednak ich ilość w prawidłowym ekosystemie nie przekracza 1%. W takim stężeniu nie wywołują żadnych dolegliwości ponieważ ich namnażanie blokowane jest przez kwas mlekowy oraz inne metabolity Lactobacillus. Równowaga ekosystemu pochwy może zostać naruszona podczas antybiotykoterapii, zmian hormonalnych, cukrzycy oraz nadmiernej higieny intymnej. Prowadzi to wówczas do rozwoju stanów zapalnych o podłożu bakteryjnym bądź grzybiczym. Skład flory bakteryjnej jest różny w poszczególnych okresach życia kobiety: okres płodowy – pochwa jest jałowa,  pierwsze 3 tygodnie życia pozałonowego – mikroflora pochwy zbliżona jest do obrazu pochwy dorosłej kobiety w okresie rozrodczym. Dzieje się tak ze względu na przejście przez barierę łożyska estrogenów matki,  przed menarche – mikroflora składa się z następujących bakterii: Staphylococcus epidermidis (21%), Diphteroides spp. (21%), Bacteroides spp. (19%), Peptococcus sp. (19%), Porphyromonas spp. (19%) i Gardnerella vaginalis (12%),  okres rozrodczy – flora bakteryjna pochwy z dominacją bakterii kwasu mlekowego,  okres pomenopauzalny – mikroflora pochwy przypomina środowisko pochwy u dziewczynek przed menarche ze spadkiem ilościowym bakterii kwasu mlekowego i mnogimi pałeczkami Gram-ujemnymi (E. coli).    , w której dominują liczebnie pałeczki kwasu mlekowego, tworzy doskonałą barierę chroniącą ten narząd przed kolonizacją mikroorganizmami chorobotwórczymi. Wśród licznych czynników zaburzającymi biocenozę pochwy istotną rolę odgrywają zmiany statusu hormonalnego organizmu kobiety. Dotyczy to zwłaszcza Pań starających się o upragnione dziecko a leczonych technikami rozrodu wspomaganego medycznie lub będących już w okresie ciąży czy połogu.

U kobiet starających się zajść w ciążę a zgłaszających objawy infekcji w obrębie dróg rodnych, całkowity odsetek fertylizacji zakończonych sukcesem w postaci zaistnienia ciąży jest zmniejszony. Mediatory stanu zapalnego obecne w wydzielinie pochwowej kobiet z waginozą bakteryjną czy drożdżakowym zapaleniem pochwy i sromu nie tylko hamują aktywność migracyjną  plemników ale zmniejszają ich zdolność do połączenia się z komórką jajową uwolnioną w trakcie owulacji. 

W okresie ciąży i połogu, częściej niż u kobiet nieciężarnych, obserwuje się skłonność do uporczywych, nawracających, objawowych zakażeń drożdżakowych pochwy i sromu. To samo dotyczy bakteryjnej waginozy, rzadziej rzęsistka pochwowego, chlamydiozy czy infekcji wirusowych. U przyszłych mam częściej też obserwuje się bezobjawową kolonizację grzybami z rodzaju Candida czy bakteriami kałowymi kolonizującymi pochwę oraz drogi moczowe od strony przewodu pokarmowego.

Przyczyn tak częstych epizodów infekcji pochwy i sromu w okresie ciąży jest wiele. Wśród czynników usposabiających do wystąpienia stanu zapalnego w obrębie narządu płciowego u ciężarnych wymienia się immunosupresyjne działanie estrogenów, progesteronu i gonadotropinyGonadotropiny Gonadotropiny są to hormony gonadotropowe, wydzielane przez przedni płat przysadki, wpływające na działalność męskich i żeńskich gruczołów płciowych czyli jąder i jajników. Zaliczamy do nich hormon folikulotropowy (FSH), hormon luteinizujący(LH), prolaktynę.   kosmówkowej - hormonów produkowanych przez łożysko, rozpulchnienie śluzówki pochwy i tkanek sromu oraz wysoką zawartość glikogenu w komórkach nabłonka pochwy.

Jeszcze stosunkowo niedawno przeważał pogląd, że zakażenia pochwy w ciąży są uciążliwą ale raczej błahą przypadłością i nie pociągają za sobą poważniejszych implikacji zdrowotnych. Obecnie wiemy, że konsekwencje dla przyszłej mamy i jej dziecka mogą być poważne – od pogorszenia jakości życia, czasowej niedyspozycji, poprzez powikłania dotyczące przebiegu ciąży (poronieniePoronieniePoronienie to przedwczesne zakończenie ciąży trwającej krócej niż 22 tygodnie. Najczęstszym powodem poronień są zmiany patologiczne zarodka, niewydolność ciałka żółtego, nieprawidłowe położenie i mięśniaki macicy. Poronieniem kończy się około 10-15% ciąż. Najwięcej ciąż ronionych jest przed implantacją (50%), po 8 tygodniu ciąży już tylko 10%. Po 13 tygodniu ryzyko poronienia wynosi 1-2%. Natomiast 25% ciąż kończy się poronieniem samoistnym przed 6 tygodniem od ostatniej miesiączki. Do 80% poronień dochodzi w I trymestrze ciąży. , przedwczesne odpływanie płynu owodniowego, poród przedwczesny, zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu, odmiedniczkowe zapalenie nerek, zakażenie błon płodowych, infekcję wewnątrzmaciczną, zakażenie połogowe aż po stany zagrożenia życia matki i dziecka w przypadku sepsy.

Ponieważ bezobjawowe nosicielstwo drożdży i patogenów bakteryjnych dotyczy  nawet 40 % ciężarnych, położnik staje przed trudnymi dylematami: czy leczyć ciężarną, a jeżeli tak to jakie leki zastosować, tak by postępowanie terapeutyczne było skuteczne a zarazem nie wiązało się z podwyższonym ryzkiem dla płodu.
Niestety, skuteczne schematy terapeutyczne zazwyczaj rekomendowane w leczeniu infekcji narządu płciowego u kobiet nie zawsze mogą być w pełni zastosowane u ciężarnych. Ograniczenia dotyczą możliwego ryzyka działań niepożądanych większości leków przeciwdrożdżakówych czy przeciwbakteryjnych na płód. 

Nie zawsze też takie leczenie jest skuteczne. Co prawda powoduje ustąpienie przykrych dolegliwości w obrębie narządu płciowego ale nie zawsze prowadzi do całkowitej eliminacji źródła infekcji. Niektóre bakterie chorobotwórcze otaczają się śluzem i tworzą niewrażliwe na działanie leków biofilmy ściśle przylegające do ścian pochwy lub cewki moczowej. Te kolonie są najczęstszą przyczyną wznowy schorzenia, często już po kilku dniach od zakończenia leczenia. Z tego względu należy zawsze pamiętać o profilaktyce nawrotów infekcji. Profilaktyka infekcji narządu płciowego i dróg moczowych u ciężarnych polega na wyeliminowaniu czynników ryzyka zakażenia.

Doustne probiotyki ginekologiczne są nowoczesną opcją aktywnej profilaktyki zakażeń pochwy, sromu, cewki i pęcherza moczowego. Te suplementy diety zawierają drobnoustroje, które podawane drogą doustną lub wprowadzone bezpośrednio do określonego narządu mają wywierać korzystny wpływ na organizm gospodarza poprzez poprawę i/lub przywrócenie zaburzonej równowagi mikrobiologicznej.

Warunkiem uzyskania długotrwałego efektu ochronnego w pochwie jest zastosowanie właściwych, starannie dobranych pod kątem właściwości i skuteczności probiotycznych szczepów Lactobacillus, których charakterystyka mikrobiologiczna i metaboliczna zbliżona byłaby do zaobserwowanej dla prawidłowej flory pochwy kobiety niezależnie od różnic rasowych, środowiskowych czy geograficznych. Niezwykle pożądaną cechą probiotykProbiotyk Słowo probiotyk pochodzi z greki od słów pro - „dla" i bios - „życie". Chociaż pierwszy raz o „korzystnych bakteriach" wspomniano na początku dwudziestego wieku, badania nad bakteriami trwają nadal. Probiotyki to preparaty, w których składzie znajdują się żywe kultury mikroorganizmów, najczęściej bakterie kwasu mlekowego. Stosowanie probiotyków przynosi określone korzyści dla zdrowia bez ryzyka przedawkowania i powikłań. Probiotyki wpływają na syntezę witamin B1, B2, B12,K i metabolizm cholesterolu, stymulują układ immunologiczny, regulują wchłanianie jelitowe, utrzymują prawidłowe pH. ów jest ich zdolność do koegzystencji z fakultatywnymi pałeczkami kwasu mlekowego, charakterystycznymi dla danej populacji kobiet, w której mają być powszechnie zastosowane. 

Nowoczesną opcją terapeutyczną jest doustny probiotyk ginekologiczny Lacibios Femina. Preparat ten jest doustnym probiotykiem opartym na dwóch starannie dobranych o naukowo potwierdzonym działaniu szczepach pałeczek kwasu mlekowego: Lactobacillus rhamnosus GR-1 i Lactobacillus Reuteri RC-14.  Dzięki wysokiemu powinowactwu w/w szczepów bakterii probiotycznych do komórek nabłonka pochwy, dróg moczowych i przewodu pokarmowego można uzyskać korzystny efekt terapeutyczny polegający na ochronie tych narządów przed niekontrolowanym namnażaniem bakterii chorobotwórczych.

Doustne probiotyki ginekologiczne  przynoszą wymierne korzyści dla zdrowia intymnego kobiety. Optymalizują funkcję komórek układu immunologicznego, odpowiadają za utrzymanie prawidłowego odczynu wydzieliny pochwowej, produkcję nadtlenku wodoru oraz bakteriocyn. Nawet długotrwała profilaktyka bakteriami probiotycznymi nie niesie za sobą działań ubocznych, ryzyka przedawkowania czy powikłań zdrowotnych związanych z leczeniem. Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania Lacibios Femina jest nadwrażliwość na składniki preparatu.

Dało to podstawy do zastosowania doustnych probiotyków ginekologicznych jako elementu uzupełniającego terapię tradycyjnymi preparatami przeciwgrzybicznymi czy przeciwbakteryjnymi. Co więcej, kontynuacja tego typu leczenia uzupełniającego po zakończeniu właściwego leczenia przyczynowego, ma na celu uzyskanie długotrwałego wyleczenia i/lub zmniejszenie częstości nawrotów infekcji w obrębie pochwy. Takich danych dostarczają wyniki randomizowanych badań klinicznych, w których pacjentki systematycznie stosowały Lactobacillus rhamnosus GR-1 oraz Lactobacillus reuteri RC-14 drogą doustną.

Zasadniczym pytaniem jest bezpieczeństwo terapii z użyciem organizmów  pro biotycznych w okresie ciąży.  Probiotyki są generalnie uznawane za preparaty bezpieczne (GRAS: ang. generally accepted as safe). Ten skrót nadawany jest preparatom opartym tylko na składnikach naturalnych lub używanym od wielu lat u ludzi bez istotnych epizodów działań niepożądanych. 

Amerykańska agencja rządowa FDA klasyfikuje probiotyki jako suplementy diety. Z tego powodu brak jest wytycznych tej agencji co do kategoryzacji probiotyków w drabinie leków dopuszczonych lub zakazanych w ciąży, okresie połogu i karmienia piersią. 

Nowoczesne preparaty probiotyczne są złożonymi preparatami  spełniającymi kryteria Dietary Supplement Health and Education Act (DSHEA) oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). W procesie technologicznym podczas produkcji preparatu wykorzystuje się wiedzę dotyczącą: własności mikrobiologicznych szczepów bakteryjnych, toksyczności, substancji nośnikowych, dawki, okresu przeżycia, kontroli jakości produkcji i przechowywania, pakowania, dystrybucji, warunków przechowywania itp. 

Dane dotyczące aktywności proliferacyjnej bakterii probiotycznych, okresu ich przeżycia w ustroju człowieka czy też zdolności kolonizacyjnej w obrębie populacji ludzkiej są zadawalające. Dalszych badań wymaga ocena bezpieczeństwa terapii pod kątem długotrwałego, ogólnoustrojowego efektu dotyczącego stymulacji układu odpornościowego. 

Wiedza dotycząca unikalnych cech farmakologicznych leków stosowanych w terapii grzybiczego zapalenia pochwy i sromu, waginozy bakteryjnej, schorzeń wirusowych czy rzęsistka pochwowego, zarówno tych klasycznych jak i doustnych probiotyków ginekologicznych, pozwala praktykującemu lekarzowi na indywidualizację leczenia i wybór optymalnego preparatu dla kobiety w okresie ciąży i połogu.

LaciBios® Femina jest nowoczesną i sprawdzoną opcją profilaktyki uciążliwych dolegliwości na tle dolegliwości infekcyjnych narządu płciowego. Efektywność prozdrowotną tego preparatu potwierdzają badania naukowe o wysokim współczynniku wiarygodności naukowej. Co więcej, dobra tolerancja farmakoterapii oraz wysoki poziom akceptacji metody ze strony kobiety daje lekarzom doskonałe narzędzie w trosce o zdrowie kobiety.   

Autor: dr n. med. Jacek Tomaszewski
Akademia Medyczna w Lublinie

Komentarze

sama sie przekonałam że infekcja w ciąży może być niebezpieczna dobrze jest więc uzupełniać florę bakteryjną okolic intymnych bakteriami kwasu mlekowego, jeśli już faktycznie coś nam dolega najlepiej wybrać probiotyk dopochwowy np invag który przez to że jest miejscowy zadziała szybko i skutecznie, ważne też by wybierać probiotyki których szczepy pochodzą od polskich kobiet bo flora bakteryjna może się różnić w różnych częściach świata
ja też miałam problemy z infekcjami w ciąży,niestety to prawda ze spada wtedy odporność, ale co się dziwić przy tak dużej zmianie hormonów.Zresztą na początku cały czas czułam się zmęczona i ospała. Po leczeniu grzybicy lekarz zalecił stosować lactovaginal przez 7 dni, a później powtórzyć to do końca ciąży jeszcze 2 razy. Trzeba to poprostu przetrwać.A mnie na dodatek dopadły jeszcze zepsute zęby i musiałam je leczyć kanałowo:/
Hormony szaleją i nie ma się co dziwić że mogą nas łapać różne infekcje. Mnie przydarzyła się grzybica, swędzenie było bardzo dokuczliwe, podobnie jak upławy- serowate. Oprócz maści ginekolog zalecił mi zastosować 7-dniową kurację probiotykiem dopochwowym invag, który zawiera bakterie kwasu mlekowego wyizolowane od polskich kobiet, dlatego skutecznie kolonizuje pochwę. Infekcja na szczęście już nie wróciła.

Dodaj komentarz