Zmiany chorobowe nabłonka szyjki macicy - powód do niepokoju?

Zmiany chorobowe nabłonka szyjki macicy - powód do niepokoju?

Co to jest nadżerka?

Nadżerką potocznie nazywa się niewielkie zmiany chorobowe występujące w nabłonku pokrywającym pochwową części szyjki macicy. Wygląda to jak niewielka plamka o czerwonym zabarwieniu i jest łatwa do wykrycia w trakcie rutynowego badania ginekologicznego. Schorzenie to najczęściej dotyka aktywnych seksualnie kobiet w wieku 25-35 lat, jednak często zdarza się, że wykrywana jest również u pacjentek, które nie rozpoczęły jeszcze współżycia.

Zmiana ta nie powoduje żadnych dolegliwości, a jedyną widoczną na zewnątrz oznaką jej obecności mogą być obfite upławyUpławyUpławy są bardzo przykrym problem, który dotyka wiele kobiet. O tej dolegliwości mówimy, gdy z pochwy wydobywa się niewłaściwa wydzielina. Niewielka ilość wydzieliny pochwowej jest normalna u dorosłych kobiet, ale nadmierna może świadczyć o kłopotach ze zdrowiem. Normalna wydzielina jest biała, ale plami bieliznę i wkładki na żółto lub jasno brązowo. Kolor zielono- żółty może świadczyć o zakażeniu ropnym, któremu zwykle towarzyszy nieprzyjemny zapach. Kolor czerwony lub ciemnobrązowy wskazuje na krew. Upławy najczęściej spowodowane są zakażeniem, ale mogą występować także jako skutek uczulenia na proszki do prania, żele pod prysznic, mydła, zapachowe wkładki czy podpaski. Aby zapobiec upławom należy szczególnie dbać o higienę intymną. Konieczne jest używanie osobnego ręcznika do okolic intymnych, mydła o pH zbliżonym do odczynu mikroflory pochwy. Ważne jest wspomaganie układu moczowo-płciowego kobiety doustnymi probiotykami ginekologicznymi, które uzupełniają mikroflorę pochwy w dobroczynne bakterie kwasu mlekowego np. LaciBios femina.  odznaczające się niekiedy przykrym zapachem. Aby lepiej zrozumieć omawiane zjawisko, warto jest choć ogólnie zapoznać się z podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi tego tematu.
Przede wszystkim należy jednak pamiętać, by nigdy nie lekceważyć żadnych objawów i w razie wątpliwości niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza.

Rodzaje chorobowych zmian nabłonka szyjki macicy

Szyjka macicySzyjka macicySzyjka macicy to zgrubiała, dolna część mięśniówki macicy. Łączy pochwę z jamą macicy. Posiada kanał, przez który wydostaje się płód podczas porodu. Dla plemników stanowi początkowy odcinek drogi w podróży do macicy. W czasie cyklu miesięcznego szyjka macicy zmienia się pod wpływem działania hormonów. W początkowej i końcowej fazie szyjka jest twarda i zamknięta, natomiast podczas owulacji szyjka unosi się i staje się bardziej miękka, a jej ujście otwiera się. to pokryty dwoma rodzajami nabłonka kanał łączący pochwę z jamą macicy. Widoczna na zewnątrz część szyjki wyściełana jest wielowarstwowym nierogowaciejącym nabłonkiem płaskim, wewnętrzna zaś – nabłonkiem gruczołowym. Oba te nabłonki stykają się ze sobą w okolicy ujścia kanału. Jeśli pierwszy z nich zastępowany jest przez ten pochodzący z  wnętrza szyjki macicy, pojawia się w tym miejscu nieregularny obszar o czerwonym zabarwieniu fachowo nazywany erytroplakią, a popularnie – choć z punktu widzenia medycyny niezbyt precyzyjnie – właśnie nadżerką.

Schorzenie to można podzielić na kilka rodzajów. Pierwsza odmiana to nadżerka prawdziwaNadżerka prawdziwaNadżerka prawdziwa charakteryzuje się ubytkiem nabłonka pokrywającego szyjkę macicy. Przyczyną tego typu schorzenia mogą być przewlekłe stany zapalne dolnego odcinka narządu rodnego, urazy mechaniczne i chemiczne, zmiany zanikowe nabłonka związane z niedoborem estrogenów i inne. Ten rodzaj nadżerki może być również objawem nowotworu szyjki macicy. Gojenie nadżerki prawdziwej polega na napełzaniu nabłonka płaskiego, pokrywającego szyjkę macicy, w miejsce ubytku. Jest to tzw. epitelizacja.  , która jest definiowana jako ubytek nabłonka o charakterze owrzodzenia. Przyczyny powstania tej zmiany mogą być różne, np. przez uraz mechaniczny, stan zapalny pochwy, czy odleżynę.

Drugi rodzaj to nadżerka rzekomaNadżerka rzekomaErytroplakia stanowi 90-95% wszystkich zmian szyjki macicy kwalifikowanych jako nadżerka. Tworzy się ona na skutek zastąpienia nabłonka wielowarstwowego płaskiego pokrywającego zazwyczaj zewnętrzną część szyjki macicy przez nabłonek wyściełający jej kanał. Często zdarza się, że nadżerka rzekoma ulega samowyleczeniu. Nowy nabłonek stopniowo tworzy się we właściwym miejscu, dzięki czemu środowisko szyjki macicy samodzielnie może powrócić do równowagi. Długość tego procesu uzależniona jest od wielkości zmiany. Przyczyną nadżerki rzekomej są zaburzenia hormonalne, porody, poronienia, pęknięcia szyjki macicy, zakażenia szyjki macicy i pochwy. Nadżerki rzekome, które osiągają znaczne rozmiary należy leczyć. Najczęściej stosowanymi zabiegami są przyżeganie chemiczne, elektrokoagulacja, krioterapia, laseroterapia. , czyli inaczej „ektopiaEktopiaEktopia - termin używany w medycynie w przypadku występowania narządu lub tkanki w miejscu innym, niż fizjologiczne.   ”. Tworzy się ona na skutek zastąpienia nabłonka wielowarstwowego płaskiego pokrywającego zazwyczaj zewnętrzną, część szyjki macicy przez nabłonek wyściełający jej kanał.
Często zdarza się, że nadżerka rzekoma ulega samowyleczeniu. Nowy nabłonek stopniowo tworzy się we właściwym miejscu, dzięki czemu środowisko szyjki macicy samodzielnie może powrócić do równowagi. Długość tego procesu uzależniona jest od wielkości zmiany.

Ostatnim rodzajem chorobowego stanu nabłonka szyjki macicy jest tzw. nadżerka wrodzona. Jest to schorzenie występujące u dojrzałych płciowo kobiet, objawiające się niewielkim zaczerwieniem zlokalizowanym w okolicy ujścia zewnętrznego kanału szyjki macicy. Przyczyną są tu zazwyczaj zmiany w organizmie związane z cyklem miesiączkowym. Ten rodzaj nadżerki często obserwuje się u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, po urodzeniu dziecka lub po poronieniu.

Czy nadżerka jest groźna?

Wedle aktualnej wiedzy nadżerka, czyli inaczej eryktoplakia, nie jest patologią, ponieważ stosunkowo rzadko dochodzi do przeobrażenia jej w stan przednowotworowy, fachowo zwany dysplazją. Należy jednak być ostrożnym, ponieważ z zaniedbanej i nieleczonej dysplazji, po kilkunastu latach może rozwinąć się rak szyjki macicyRak szyjki macicyJest to nowotwór złośliwy, którego występowanie poprzedza wewnątrz nabłonkowa neoplazja szyjki macicy (CIN), łatwo wykrywalna w badaniu cytologicznym. Główną przyczyną rozwoju tego typu raka jest zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka, głównie typem 16 i 18, które są odpowiedzialne za około 70% przypadków. Czynnikami wpływającymi na jego rozwój jest wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego oraz częsta zmian partnerów, zakażenie rzęsistkiem pochwowym, nikotynizm. Wśród objawów raka szyjki macicy, występujących niestety w późnej fazie choroby, wymienia się: krwiste upławy o nieprzyjemnym zapachu, krwawienia międzymiesiączkowe, krwawienia kontaktowe po stosunku, bóle podbrzusza, bóle okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Leczenie zależy od stadium rozwoju nowotworu i obejmuje leczenie chirurgiczne, chemioterapię i radioterapię. .

Czynnikami, które mogą ułatwiać powstawanie nadżerki są np. poronienia, porody i związane z tym mechaniczne uszkodzenia szyjki macicy. Są to również: antykoncepcja hormonalnaAntykoncepcja hormonalnaMetoda ta polega na stosowaniu środków hormonalnych, powodujących zmiany w śluzie szyjkowym i błonie śluzowej macicy oraz blokujących wydzielanie substancji odpowiedzialnych za dojrzewanie komórek jajowych w jajnikach i jajeczkowanie. Wśród występujących na polskim rynku środków antykoncepcji hormonalnej wyróżnia się: tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe, tabletki dwuskładnikowe zawierające estrogeny i gestageny, preparaty gestagenne w postaci iniekcji, plastry antykoncepcyjne. , ryzykowne zachowania seksualne oraz częste zmiany partnerów. Powyższe elementy bezpośrednio wiążą się z ryzykiem zakażenia onkogennym typem wirusa brodawczaka ludzkiego (HPVHPVHPV jest to szeroko rozpowszechniony wirus brodawczaka ludzkiego. Istnieje ponad 100 typów wirusa HPV, z których około 30 jest odpowiedzialnych za infekcje narządów moczowo-płciowych kobiet i mężczyzn. Najgroźniejsze typy to HPV 16, 18, 31 i 45. Mogą prowadzić do rozwoju raka szyjki macicy(głównie HPV 16 i 18) lub innych nowotworów narządów moczowo-płciowych. Natomiast wirusy HPV typ 6 i 11 odpowiadają za około 90% przypadków brodawek narządów moczowo-płciowych. Większość zakażeń wirusem HPV przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie w ciągu roku do dwóch lat.   ), opryszczką narządów płciowych,  rzęsistkiem pochwowym czy chlamydiozą, które również nie pozostają bez wpływu na powstawanie zmian nabłonkowych szyjki macicy.

Nieprawidłowe obrazy nabłonka szyjki macicy często obserwuje się również u kobiet stosujących tampony higieniczne, spermicydySpermicydySpermicydy to inaczej mówiąc środki plemnikobójcze. Głównym składnikiem tych środków jest nonoxynol . Działanie tej substancji polega na tym, że pokrywa ona witki plemników uniemożliwiając im poruszanie się. Spermicydy nie uszkadzają materiału genetycznego zawartego w plemnikach, dlatego w przypadku, gdy dojdzie do zapłodnienie nie ma ryzyka wystąpienia wad rozwojowych płodu. Spermicydy dostępne są w postaci globulek, kremów, pianek. Są to środki stosunkowo tanie ale ich skuteczność jest dosyć niska. , kapturki naszyjkowe  lub krążki pochwowe.

Nadżerka nie powoduje zwykle żadnych dolegliwości ani objawów. Kobiety najczęściej zgłaszają się do lekarza z powodu upławów, niekiedy o nieprzyjemnym zapachu,  a zmiana wykrywana jest przypadkowo w trakcie badania ginekologicznego. W zależności od wielkości nadżerki, produkowana przez ektopowe komórki walcowate wydzielina śluzowa może być mniej lub bardziej obfita, a nadmierna jej ilość powoduje macerację  i podrażnienie okolic sromu, co może prowadzić do powstania infekcji. Z tego powodu kobieta może odczuwać pieczenie i swędzenie okolic intymnych.

Diagnozowanie i terapia

Wszystkie rodzaje nadżerek (erytroplakie) zewnętrznie niczym się od siebie nie różnią. Dlatego do prawidłowej diagnozy niezbędne jest wykonanie badania cytoonkologicznego. Ginekolog pobiera w trakcie wizyty próbkę uszkodzonego nabłonka i zleca laboratorium wykonanie analizy. Często zaleca się również zweryfikowanie stanu szyjki macicy za pomocą badania mikroskopowego (kolposkopiaKolposkopiaKolposkopia polega na oglądaniu powierzchni szyjki macicy, dolnej części jej kanału oraz pochwy i sromu przy pomocy urządzenia optycznego zwanego kolposkopem. Jest to mikroskop, przy użyciu którego można uzyskać "trójwymiarowy obraz", w powiększeniu od 4 do 50 razy. Badanie to wykonuje lekarz ginekolog rozpoczynając od założenia wziernika, dzięki czemu pochwowa część szyjki macicy uwidacznia się. Następnie zostaje wprowadzony kolposkop i rozpoczyna się trzykrotna obserwacja organów rozrodczych. Podczas pierwszego oglądania, zanim wydzielina znajdująca się na szyjce macicy zostanie usunięta, ginekolog ocenia jej charakter i bada tarczę pochwy. Następnie lekarz aplikuje do pochwy 3% roztwór kwasu mlekowego. Trzecia obserwacja, po kolejnych wkropleniach roztworów, służy diagnostyce występujących zmian oraz pobraniu wycinka do badań. Końcowym etapem badania jest barwienie szyjki macicy płynem Lugola. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut, jest nieinwazyjne i bezbolesne.    ).
Na podstawie powyższych czynności lekarz decyduje o konieczności dalszej diagnostyki i zleca pobranie wycinków ze zmienionych chorobowo miejsc do oceny histopatologicznej lub też od razu kwalifikuje do odpowiedniego leczenia – zachowawczego lub też zabiegowego.

Niektórzy ginekolodzy są zdania, że małe nadżerki wykrywane u młodych kobiet, które dotychczas nie rodziły, nie wymagają leczenia lecz tylko obserwacji. Niekiedy wystarczy jedynie wyeliminować czynnik powodujący stan chorobowy (np. globulki i pianki antykoncepcyjne, tampony, krążki lub kapturki pochwowe), a środowisko szyjki macicy samodzielnie może powrócić do równowagi.

Z samoistnym wyleczeniem erytroplakii spotykamy się również u młodych kobiet, u których powstanie tego rodzaju zmian ma najprawdopodobniej podłoże hormonalne. W przeciągu roku aż 60% wykrytych przypadków znika samoistnie.

Wybór najlepszej opcji terapeutycznej zależy od wyniku badania cytologicznego, kolposkopowego lub histopatologicznego. Znaczenie ma również  rozległość zmiany, jej etiopatogeneza, wiek pacjentki i wywiad położniczy. U nieródek preferuje się metody  wyczekujące (obserwacja i kontrolne rozmazy cytologiczne), zachowawcze (koagulacja chemiczna,lokalna estrogenoterapia,  gałki p/zapalne) lub zabiegowe (niedestrukcyjne), do których zalicza się krioterapię lub  waporyzację energią lasera.

W wyjątkowych sytuacjach wykonuje się zabiegi bardziej inwazyjne, jak  elektrokonizacja lub  chirurgiczna konizacjaKonizacjaKonizacja szyjki macicy jest metodą diagnostyczną lub diagnostyczno-leczniczą. Wskazaniem do konizacji jest nieprawidłowy obraz cytologiczny lub histologiczny pobranego wcześniej bioptatu części pochwowej szyjki lub nieprawidłowy wynik kolposkopii. Zabieg ten polega na usunięciu nieprawidłowych komórek przy pomocy skalpela lub elektrycznej pętli (elektrokonizacja). Konizacja wykonywana jest zwykle tuż po miesiączce i trwa około 15-20 minut, przeprowadzana jest w narkozie. Pacjentka jeszcze tego samego dnia wraca do domu. stożkowa. Dotyczy to zazwyczaj kobiet, które już rodziły dzieci. 

Choć nadżerka pozornie wydaje się niegroźna, nie należy jej lekceważyć. Objawami budzącymi niepokój są np. krwawienia kontaktowe podczas stosunku czy niewyjaśnione plamienia międzymiesiączkowe. Mogą to być symptomy obecności komórek rakowych.

Dodaj komentarz