Depresja maniakalna – czym jest? Jak ją rozpoznać i leczyć?

Depresja maniakalna – czym jest? Jak ją rozpoznać i leczyć?

Depresja kojarzy nam się ze smutkiem, brakiem energii, zmęczeniem i problemami ze snem. Nie każdy przypadek wpisuje się jednak w te objawy. Depresja maniakalna, będąca zazwyczaj jednym z elementów bardzo skomplikowanej choroby, prezentuje się w zupełnie odmienny sposób.

Co to jest depresja maniakalna?

Depresja maniakalna jest zazwyczaj elementem choroby afektywnej dwubiegunowej. Występują w niej dwa rodzaje zaburzenia. Pierwsze to znana większości z nas depresja, czyli stan bardzo obniżonego nastroju. Drugi to tzw. „mania”, którą specjaliści nazywają czasem właśnie depresją maniakalną. Okresy występowania manii i depresji są naprzemienne.

Osoba, która kojarzy depresję z klasycznymi jej objawami, może mieć ogromne trudności z przyjęciem informacji, że symptomy manii także mają związek z chorobą. Zauważa się tutaj przede wszystkim:

  • Nasilenie się emocji

Może ono dotyczyć zarówno emocji pozytywnych, które będą nieadekwatne do wydarzeń (np. brak okazywania smutku na informację o śmierci lub chorobie osoby bliskiej) albo zbyt nasilone (szaleńcza radość ze zwykłego spotkania przy kawie). W niektórych przypadkach emocje te przeradzają się z pozytywnych w negatywne. Są to drażliwość, irytacja, wybuchanie gniewem.

  • Wzmożona aktywność fizyczna

Osoby bliskie pacjentów chorujących na depresję maniakalną często podkreślają, że chorych „nosi”. Nie mogą znaleźć sobie miejsca, są pobudzeni, niezwykle wręcz aktywni. Pragną być we wszystkich miejscach jednocześnie, często też proponują rozrywki nietypowe, np. spontaniczną imprezę, chociaż w domu jest małe dziecko i jest już godzina 23. Drugim odpowiednim określeniem na ten stan jest „podniecenie”.

  • Gonitwa myśli

Ogólnie rzecz biorąc, szybkie myślenie to rzecz, której życzy sobie każdy z nas. Jednak w gonitwie myśli będącej związaną z depresją maniakalną jest coś dzikiego i niepokojącego. To brak możliwości skupienia się na jednym wątku, słowotok, niezwykle szybkie tempo mówienia, gubienie poszczególnych tematów.

  • Zaburzenie rytmu dnia

Osoby będące w fazie depresji maniakalnej zachowują się czasami tak, jakby wzięły narkotyki. Nie mają potrzeby snu albo zupełnie odwracają schemat dnia i nocy. W ciągu nocy nabierają energii, gotują albo coś tworzą, planują, potem odsypiają zaledwie 2-3 godziny i znów są gotowe do działania.

Dlaczego depresja maniakalna jest niebezpieczna?

Depresja maniakalna jest niezwykle niebezpiecznym stanem. Choć wydawałoby się, że nie ma nic złego w tym, że osoba chora nagle zaczyna gotować w nocy, problem jest o wiele bardziej skomplikowany.

Należy zauważyć, że zmienne funkcjonowanie osób chorych dotyczy wielu aspektów, a nie tylko jednego. W praktyce osoba taka, będąca akurat w manii, może podejmować wiele bardzo negatywnych w skutkach decyzji. Może być to złożenie wypowiedzenia albo pozwu o rozwód, zabranie dzieci na wycieczkę bez konsultacji z kimkolwiek, otwarcie firmy, zaciągnięcie pożyczek od znajomych oraz z banku, sprzedaż mieszkania/domu, ale także na przykład szybki ślub. Później, gdy mania mija, chory nie tylko zdaje sobie sprawę z długów, jakie zaciągnął, ale także z innych, fatalnych konsekwencji jego zachowania.

Dlaczego jednak osoba chora zachowuje się tak, a nie inaczej? Specjaliści mówią tu o tzw. „urojeniach wielkościowych”. To stany, których nie sposób pokonać samodzielnie, opierające się na silnym (a nawet ogromnym) przekonaniu o słuszności własnych działań i decyzji. Inaczej rzecz ujmując, osoba będąca w okresie manii prędzej uwierzy, że ktoś jej zazdrości albo chce zaszkodzić, niż w słowa ostrzeżenia, zazwyczaj podyktowane autentyczną troską.

Warto wiedzieć, że istnieją różne typu tzw. „dwubiegunówki”. Specjaliści wymieniają między innymi:

  • chorobę afektywną dwubiegunową typu I (naprzemiennie występują depresja i mania),
  • chorobę afektywną dwubiegunową typu II (naprzemienne występują depresja i hipomania, czyli łagodniejsza postać manii, charakteryzująca się lekko podwyższonym optymizmem i energią),
  • manię jednobiegunową – najrzadszą postać, charakteryzującą się występowaniem tylko manii, bez okresów depresyjnych.

Przyczyny choroby dwubiegunowej

Choroba dwubiegunowa bardzo często występuje u młodych osób (od 35 do 40 roku życia), statystycznie częściej u kobiet. Niestety, konkretne przyczyny zaburzenia nie zostały do tej pory ustalone. Wiemy jedynie, że po pierwsze, ryzyko zachorowania zwiększa się, jeśli w rodzinie ktoś już choruje na chorobę afektywną dwubiegunową albo na zwykłą depresję. Po drugie, niezwykle dużą rolę odgrywają czynniki środowiskowe, psychologiczne oraz społeczne. Prościej rzecz ujmując, osoba wychowująca się dzieciństwie w patologicznym środowisku, wśród pijących rodziców, mająca za sobą nieudane związki i której praca nie przynosi satysfakcji, jest bardziej narażona na zachorowanie.

Diagnoza i leczenie choroby

Niestety statystyki wskazują, że bardzo trudno jest zdiagnozować chorobę afektywną dwubiegunową – od pierwszych objawów do momentu postawienia diagnozy może minąć nawet 10 lat. Szczególnie trudno jest rozpoznać zaburzenie, gdy występuje w nim nie mania, a hipomania – wówczas bliscy zazwyczaj stwierdzają, że chory ma lepsze samopoczucie. I nawet, jeśli komuś tak dobry humor po poprzednich epizodach depresji może wydawać się dziwny, to wciąż nie na tyle, aby podejrzewać „dwubiegunówkę”.

Kiedy choroba zostaje już diagnozowana, opracowuje się plan leczenia, który opiera się tylko na wyciszeniu objawów. Najważniejsze składniki leczenia to farmakoterapia, psychoterapia oraz psychoedukacja. Ta ostatnia obejmuje nie tylko samego pacjenta, ale także członków jego rodziny.

Dodaj komentarz