Rak nerki - nowotwór, którego nie widać

Nowotwory nerek u kobiet nie zdarzają się na szczęście często - w Polsce stanowią nieco ponad 3% wszystkich przypadków raka. Choroby te są jednak trudne do wykrycia, a co za tym idzie - diagnozuje się je zwykle w zaawansowanym stadium.

Rak nerki to nowotwór złośliwy wywodzący się w większości przypadków z nabłonka wyściełającego kanaliki nerkowe. Określany jest angielskim skrótem RCC (renal cell carcinoma), dawniej nazywano go również guzem Grawitza albo nadnerczakiem. Znakomita większość guzów złośliwych nerki (ok. 80-90%) to tzw. nowotwory jasnokomórkowe. Rzadziej zdarzają się rak brodawkowaty (inaczej: chromofilny) i charakteryzujący się najlepszym rokowaniem rak chromofobny. Inne typy nowotworów nerki występują niezmiernie rzadko.

Polskie statystyki

W Polsce, w przypadku kobiet, rak nerki znajduje się na 9. miejscu na liście najczęściej występujących nowotworów. Każdego roku wykrywa się około 1000 nowych przypadków. Liczba zgonów spowodowanych chorobą stopniowo spada, co ma związek przede wszystkim z postępem w diagnostyce obrazowej, która pozwala wykryć nowotwór, zanim jeszcze zacznie dawać objawy. Choć rak nerki najczęściej dotyka osoby starsze - pomiędzy 60. a 70. rokiem życia, przypadki zachorowań notuje się w zasadzie we wszystkich grupach wiekowych.

Przyczyny choroby

Jeśli chodzi o etiologię, rak nerki pozostaje jednym z najbardziej tajemniczych nowotworów - nie udało się dotąd wyodrębnić konkretnych czynników wywołujących chorobę. Lekarze uważają, że, poza predyspozycjami genetycznymi (rak nerki w najbliższej rodzinie zwiększa ryzyko zachorowania 2-3 razy), znaczenie ma przede wszystkim palenie papierosów, które bardzo obciąża nerki. Około 30% chorych to właśnie palacze. Istnieje ponadto korelacja pomiędzy występowaniem raka nerki a nadciśnieniem oraz - szczególnie w przypadku kobiet - otyłością i terapią estrogenami. Ryzyko zachorowania jest większe w przypadku osób narażonych na długotrwały kontakt z substancjami toksycznymi w środowisku (np. z azbestem) oraz u pacjentów po agresywnej chemioterapii.

Trudny do wykrycia

Szacuje się, że przynajmniej w połowie przypadków rak nerki wykrywany jest przy okazji innych badań, ponieważ faza bezobjawowa tego nowotworu trwa stosunkowo długo. U 40-60% pacjentów pierwszym i jedynym symptomem choroby jest domieszka krwi w moczu przy braku jakichkolwiek dolegliwości bólowych. Naszą czujność może dodatkowo uśpić fakt, że objaw ten pojawia się okresowo, co łatwo zwalić na karb infekcji albo po prostu przeoczyć. U części pacjentów jako pierwsze pojawiają się dolegliwości związane z jednym z tzw. zespołów paranowotworowych - przede wszystkim hiperkalcemia (podwyższony poziom wapnia we krwi). O toczącym się procesie chorobowym może świadczyć również ból w dole pleców i w podbrzuszu, nieco rzadziej występuje wyczuwalne w dotyku zgrubienie w okolicy nerek. W niektórych przypadkach pacjenci skarżą się na mało charakterystyczne objawy ogólne - gorączkę, spadek masy ciała pomimo zachowania dotychczasowej diety, anemię i silne osłabienie. Klasyczna triada objawów nasuwająca podejrzenie choroby (tzw. triada Virchowa: ból i zgrubienie w okolicy lędźwiowej oraz krwiomocz) występuje zaledwie u 5-10% pacjentów. A u ok. 2% jedynym (!) objawem raka nerki jest stale utrzymująca się podwyższona temperatura ciała.

Badania i leczenie

Podstawowymi badaniami pozwalającymi wykryć raka nerki są USGSonomammografiaSonomammografia, czyli USG piersi, to badanie gruczołu piersiowego. Obok mammografii stanowi jedną z najpopularniejszych metod diagnostycznych chorób piersi. Badanie to jest zalecane kobietom do 35 roku życia z uwagi na gęstą budowę gruczołu piersiowego w młodym wieku oraz w przypadku zmian mastopatycznych w przypadku, gdy mammografia jest niewystarczająca. Wskazana jest również kobietom, które w okresie klimakterium stosują HTZ wpływającą na zgęstnienie struktury piersi. Badanie to nie naraża pacjentek na promieniowanie jonizujące.   oraz tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Jeżeli wyniki tych badań nasuwają podejrzenie obecności guza złośliwego, zazwyczaj usuwa się go z całą nerką oraz otaczającą ją torebką tłuszczową (w przypadku operacji radykalnej) lub z bezpiecznym marginesem, pozostawiając część organu (w przypadku operacji oszczędzającej). Niestety, nowotwory nerek nie poddają się w większości przypadków klasycznej chemioterapii. Obiecujące efekty przynosi za to terapia celowana, polegająca na podawaniu choremu substancji, które skutecznie blokują rozwój nowotworu. Dzięki wprowadzeniu leków tego typu rak nerki, z choroby potencjalnie śmiertelnej, u rosnącej liczby pacjentów zamienia się w chorobę przewlekłą, która nie uniemożliwia prowadzenia aktywnego życia. Warto jednak pamiętać, że podobnie jak w przypadku innych nowotworów, podstawowym warunkiem powodzenia leczenia jest wykrycie choroby na jak najwcześniejszym etapie.

Sabina Bauman

Dodaj komentarz