Przed planowanym badaniem cytologicznym:

Przygotowałam się do rozmowy na temat:

 

Przed rozpoczęciem współżycia warto mieć świadomość, że ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy zwiększają:

Objawy z którymi pilnie zgłoszę się do ginekologa:

 

Wykonanie cytologii pozwala uznać zdecydowaną większość kobiet za zdrowe. Mimo, że poddaję się regularnym (np. co trzy lata) badaniom cytologicznym całkowite wyeliminowanie ryzyka raka szyjki macicy nie jest możliwe. Prawidłowy wynik rozmazu daje 90 % nadzieję, że w obecnej chwili nie choruję na raka szyjki macicy. Może się zdarzyć, że mój wynik będzie nieprawidłowy z powodu zmian onkologicznie niepodejrzanych, np. zapaleń, zakażeń, zaniku błony śluzowej pochwy. Wówczas to ginekolog po badaniu określi sposób dalszej diagnostyki, leczenia i kontroli.

Co dalej jeśli mój wynik jest nieprawidłowy?

 

Jedynie u ok. 2-5 % zbadanych cytologicznie kobiet nieprawidłowy wynik (ASC-H, AGC, LS/L, HS/L, komórki rakowe) wiąże sie z podejrzeniem onkogenezy. Sam wynik cytologiczny opatrzony zostaje wówczas zaleceniem kontroli cytologicznej po leczeniu lub zgłoszenia się na nieinwazyjne badanie kolposkopowe, wykonywane bezpłatnie w ramach etapu pogłębionej diagnostyki. Jest to również powód do częstszych kontroli cytologicznych w przyszłości oraz innych badań, np. genotypowania wirusa HPV.

 

Ryciny 08 - 10.

Cytologia jest testem wykrywczym stanów przedrakowych i raka szyjki macicy. Pozwala wykryć grupę pacjentek wymagających innej, szczegółowej diagnostyki. Dopiero badanie histopatologiczne fragmentu tkanki pozwala określić nasilenie zmian przedrakowych oraz najlepsze postępowanie.

Rozmaz złuszczeniowy zawiera zazwyczaj kilkaset komórek z pokrywy nabłonkowej tarczy szyjki macicy. Ponieważ podobnych komórek na szyjce macicy są miliony tak ważne jest właściwe pobranie wymazu z miejsca zwanego strefą regeneracji. Błonę śluzową tworzy także leżące pod pokrywą nabłonkową podścielisko. Znikomą przydatność cytologii w ocenie podścieliska znakomicie uzupełnia nieinwazyjna kolposkopia.

Stan zapalny, starczy zanik błony śluzowej, nadmierna ilość śluzu, domieszka krwi czy wyschnięcie rozmazu przed utrwaleniem mogą ograniczyć przydatność diagnostyczną rozmazu. Wynik cytologii otrzymamy najszybciej po kilku dniach, chyba że ocenie w mikroskopie fazowo-kontrastowym poddany zostanie w trakcie wizyty rozmaz bezpośredni.

W badaniu cytologicznym ma swój udział osoba pobierająca i utrwalająca rozmaz, laborant barwiący preparat i oceniający go cytotechnik lub cytolog.
Każda z tych osób może popełnić niezawiniony błąd a sama ocena obrazu mikroskopowego jest subiektywna. Nie znamy jednak innej niż cytologia, powszechnie stosowanej metody profilaktycznych badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy.

Jestem pewna, że specjaliści biorący udział w diagnostyce wykonują rokrocznie tysiące badań a nad jakością prowadzonych badań czuwają Centralny i Wojewódzkie Ośrodki Koordynujące program profilaktyki raka szyjki macicy.

Jakie są inne badania szyjki macicy?

Kolposkopię, podobnie jak cytologię można wykonać u każdej współżyjącej kobiety niezależnie od wieku. Równie dobrze jak cytologia wykrywa zmiany przedrakowe i raka. Jest jednak wielokrotnie mniej miejsc jej wykonywania. Każda pacjentka z podejrzanym onkologicznie wynikiem cytologicznym powinna trafić na kolposkopię.

Genotypowanie HPV to wykrywanie materiału genetycznego (DNA) wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) w komórkach pobranych analogicznie jak w cytologii z powierzchni tarczy i kanału szyjki macicy. Najczęściej zakażenie przeniesione drogą płciową ustępuje po 3-6 miesiącach i dotyczy młodych kobiet (20-30 r.ż.). Z punktu widzenia wykrywania stanów przedrakowych największą wartość diagnostyczną ma określenie przetrwałej (powyżej 12 miesięcy) obecności wysoko onkogennych typów wirusa (są również nisko onkogenne) u pacjentek powyżej 30 r.ż.

Biopsja, czyli pobranie wycinków z błony śluzowej szyjki macicy jest referencyjnym, najistotniejszym badaniem szyjki macicy mającym określić obecność i nasilenie stanów przedrakowych.
Powinna mieć miejsce po kolposkopii albo najlepiej pod kontrolą tego urządzenia (biopsja celowana). Pobranie fragmentu tkanki bywa połączony z łyżeczkowaniem kanału szyjki macicy. Jest to zabieg inwazyjny, bywa wykonywany bez znieczulania ogólnego w trybie ambulatoryjnym.

Dokąd udam się na badanie cytologiczne?

Niezależnie od miejsca zamieszkania i ubezpieczenia każdego ginekologa i położną środowiskową mogę zapytać o cytologię w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy. W każdym województwie w zależności od wielkości jest przynajmniej kilkadziesiąt praktyk ginekologicznych, które zawarły umowę z NFZ na bezpłatne pobieranie rozmazów cytologicznych.

Po wynik cytologii muszę zgłosić się do miejsca, gdzie została pobrana. Uzyskam wówczas informacje o dalszym postępowaniu.

 

Listę gabinetów i przychodni wraz z telefonami znajdę również w Internecie:
http://www.amp.edu.pl/pol/index.php?department=18 w zakładce „bezpłatne badania cytologiczne" - kolumna po lewej lub „adresy gabinetów1" w górnym, poziomym pasku.