 |
Zespół policystycznych jajników |
Zespół policystycznych jajników (POCs)
Jeśli masz nieregularne miesiączki, przetłuszczającą się cerę, bezskutecznie walczysz z trądzikiem i nadmiernym owłosieniem, które pojawia się twarzy, klatce piersiowej, plecach, brzuchu, udach czy pośladkach, a do tego tyjesz bez uzasadnionej przyczyny, prawdopodobnie cierpisz na zespół policystycznych jajników (Polycystic Ovary Syndrom- PCOs), określany również jako zwyrodnienie wielotorbielowate jajników, zespół drobnotorbielkowatych jajników lub zespół Steina-Leventhala.
Istota schorzenia polega na destrukcji tkanki jajnika przez dużą liczbę drobnych, niedojrzałych pęcherzyków Graafa, których rozwój został zatrzymany przed uwolnieniem komórki jajowej. W efekcie nie dochodzi do powstania ciałka żółtego, pęcherzyk ulega zanikowi, tworząc maleńką torbiel. Konsekwencją długotrwałego braku owulacji jest nadmierna produkcja hormonów płciowych męskich oraz zaburzenia miesiączkowania, zazwyczaj o charakterze nieregularnych i długich cykli miesięcznych. Taka sytuacja powtarza się co miesiąc lub kilka razy w roku i po kilku latach prowadzi do powiększenia i zwłóknienia jajnika.
PCOS dotyczy najczęściej kobiet w okresie rozrodczym i u pewnego odsetka chorych może odpowiadać za trudności z zajściem w ciążę. Na skórze pojawia trądzik, łojotok oraz zmiany barwnikowe w postaci ciemnych plam. Pojawia się owłosienie w miejscach nietypowych dla kobiety. Pacjentki są zaniepokojone nadmiernym wypadaniem włosów, które niekiedy przybiera postać łysienia typu męskiego. Wzrasta masa ciała oraz pojawia się insulinooporność. Prowadzi to do zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Nadwaga i zaburzenia gospodarki insuliną zmniejszają szanse na owulację. Objawy PCOS nasilają się a błędne koło zaburzeń endokrynologicznych zamyka się.
Konsekwencją nieleczonego zespołu PCOS jest po latach wzrost ryzyka zmian przednowotworowych a nawet raka błony śluzowej macicy. Dotyczy to również schorzeń układu sercowo – naczyniowego.
Aby rozpoznać zespół policystycznych jajników niezbędne jest wykonanie kilku badań. Wywiad chorobowy oraz badanie ginekologiczne pozwala na postawienie wstępnej diagnozy. Lekarz zleci wykonanie podstawowych oznaczeń hormonalnych i USG. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, badanie hormonów niekiedy trzeba będzie poszerzyć, aby określić ich stężenie w poszczególnych fazach cyklu miesiączkowego. Niepęknięte pęcherzyki gromadzą się na obwodzie jajnika dając w USG charakterystyczny obraz sznura korali.
Mamy do wyboru kilka możliwości terapeutycznych leczenia PCOs. Jednak wyboru właściwej opcji terapeutycznej dokonuje się wspólnie z pacjentką, w zależności od jej planów życiowych (chęć posiadania dziecka, uregulowanie cykli miesiączkowych, antykoncepcja hormonalna, efekt kosmetyczny). Zwykle rozpoczyna się od walki z nadwagą, ogranicza kaloryczność diety oraz zaleca aktywność fizyczną. Jeżeli kobieta planuje ciążę zostanie jej zaproponowane leczenie, które pozwoli na odtworzenie prawidłowego jajeczkowania.
W celu unormowania zaburzonego cyklu miesiączkowego zaleca się tabletki hormonalne. Leki (gestageny, antykoncepcja hormonalna) pozwalają na regulację miesiączek, oraz chronią błonę śluzową macicy przed jej przerostem.
dr n.med. Jacek Tomaszewski
Istota schorzenia polega na destrukcji tkanki jajnika przez dużą liczbę drobnych, niedojrzałych pęcherzyków Graafa, których rozwój został zatrzymany przed uwolnieniem komórki jajowej. W efekcie nie dochodzi do powstania ciałka żółtego, pęcherzyk ulega zanikowi, tworząc maleńką torbiel. Konsekwencją długotrwałego braku owulacji jest nadmierna produkcja hormonów płciowych męskich oraz zaburzenia miesiączkowania, zazwyczaj o charakterze nieregularnych i długich cykli miesięcznych. Taka sytuacja powtarza się co miesiąc lub kilka razy w roku i po kilku latach prowadzi do powiększenia i zwłóknienia jajnika.
PCOS dotyczy najczęściej kobiet w okresie rozrodczym i u pewnego odsetka chorych może odpowiadać za trudności z zajściem w ciążę. Na skórze pojawia trądzik, łojotok oraz zmiany barwnikowe w postaci ciemnych plam. Pojawia się owłosienie w miejscach nietypowych dla kobiety. Pacjentki są zaniepokojone nadmiernym wypadaniem włosów, które niekiedy przybiera postać łysienia typu męskiego. Wzrasta masa ciała oraz pojawia się insulinooporność. Prowadzi to do zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Nadwaga i zaburzenia gospodarki insuliną zmniejszają szanse na owulację. Objawy PCOS nasilają się a błędne koło zaburzeń endokrynologicznych zamyka się.
Konsekwencją nieleczonego zespołu PCOS jest po latach wzrost ryzyka zmian przednowotworowych a nawet raka błony śluzowej macicy. Dotyczy to również schorzeń układu sercowo – naczyniowego.
Aby rozpoznać zespół policystycznych jajników niezbędne jest wykonanie kilku badań. Wywiad chorobowy oraz badanie ginekologiczne pozwala na postawienie wstępnej diagnozy. Lekarz zleci wykonanie podstawowych oznaczeń hormonalnych i USG. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, badanie hormonów niekiedy trzeba będzie poszerzyć, aby określić ich stężenie w poszczególnych fazach cyklu miesiączkowego. Niepęknięte pęcherzyki gromadzą się na obwodzie jajnika dając w USG charakterystyczny obraz sznura korali.
Mamy do wyboru kilka możliwości terapeutycznych leczenia PCOs. Jednak wyboru właściwej opcji terapeutycznej dokonuje się wspólnie z pacjentką, w zależności od jej planów życiowych (chęć posiadania dziecka, uregulowanie cykli miesiączkowych, antykoncepcja hormonalna, efekt kosmetyczny). Zwykle rozpoczyna się od walki z nadwagą, ogranicza kaloryczność diety oraz zaleca aktywność fizyczną. Jeżeli kobieta planuje ciążę zostanie jej zaproponowane leczenie, które pozwoli na odtworzenie prawidłowego jajeczkowania.
W celu unormowania zaburzonego cyklu miesiączkowego zaleca się tabletki hormonalne. Leki (gestageny, antykoncepcja hormonalna) pozwalają na regulację miesiączek, oraz chronią błonę śluzową macicy przed jej przerostem.
dr n.med. Jacek Tomaszewski
