Bezpieczeństwo, działanie i skuteczność szczepów probiotycznych ocenia się na podstawie badań ( najpierw badań in vitro, potem na zwierzętach a w ostatnim etapie na ludziach ).
Czy wszystkie badania mają tę samą wartość? Otóż nie! Najbardziej cenne są badania kliniczne tzw. badania DBPC - z randomizacją, prowadzone metodą podwójnej ślepej próby, placebo.
Oto jak układa się relacja między specyfiką badań klinicznych a ich wiarygodnością:
Droga do skutecznego probiotyku
Wytyczne Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jasno określają rodzaje badań, które mają potwierdzić bezpieczeństwo i właściwości prozdrowotne szczepu probiotycznego.
Proces badań ma charakter wielostopniowy:
Najpierw następuje identyfikacja fenotypowa i genotypowa bakterii a na ich podstawie określenie rodzaju, gatunku i szczepu. Efektem jest dokładna charakterystyka genotypowa, fenotypowa, metaboliczna szczepu, oraz umieszczenie go w międzynarodowym banku kultur.
Następnie w tzw. „fazie pierwszej" dokonuje się oszacowania bezpieczeństwa szczepu z zastosowaniem badań In vitro a w następnej kolejności na zwierzętach.
Najbardziej newralgiczna jest „faza druga", w której szczep, jego właściwości prozdrowotne podlegają weryfikacji w trakcie prób klinicznych na ludziach. Jak wspomniano najbardziej wartościowe to badanie podwójnie ślepej próby, randomizowane, kontrolowane, placebo. To badanie daje najbardziej wiarygodną odpowiedź na pytanie czy w modelu doświadczalnym jaki założyli sobie badacze szczep wywiera badany - założony efekt prozdrowotny.
Dla potwierdzenia wyniku przeprowadza się kolejne badania w różnych konfiguracjach założeń, aby w sposób jak najbardziej wszechstronny, wielokierunkowy i obiektywny ocenić właściwości szczepu probiotycznego.