Głównym zadaniem wątroby jest neutralizowanie toksycznych produktów przemiany materii. Bierze ona aktywny udział w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek, biosyntezie i magazynowaniu witamin, gromadzeniu żelaza oraz reguluje funkcję gruczołów wydzielania dokrewnego.

 

Antykoncepcja hormonalna, zwłaszcza doustna (DTA – oparta na dwuskładnikowych tabletkach antykoncepcyjnych), może w mniejszym lub większym stopniu modyfikować i jedynie w sporadycznych przypadkach pogarszać funkcję metaboliczną wątroby. Z tego powodu u kobiet, które jeszcze nie były w ciąży i nie stosowały wcześniej antykoncepcji hormonalnej, przed rozpoczęciem terapii i po kilku miesiącach jej stosowania należy rozważyć wykonanie badań laboratoryjnych mających na celu ocenę dobrostanu wątroby (stężenie bilirubiny, aktywność enzymów: ASPAT, ALAT i GGTP). Ryzyko uszkodzenia wątroby u zdrowych kobiet stosujących DTA lub inne postacie złożonej antykoncepcji hormonalnej (systemy dopochwowe, domaciczne, naskórne, podskórne, domięśniowe) jest znikome. Laboratoryjne parametry funkcji biochemicznej wątroby oraz czynność innych układów regulujących podstawowe funkcje życiowe organizmu, które zależą od prawidłowego działania tego narządu (układ krzepnięcia, układ sercowo-naczyniowy, gospodarka hormonalna, lipidowa i węglowodanowa), u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną zazwyczaj mieszczą się w zakresie normy.

 

Przeciwwskazaniem do stosowania antykoncepcji hormonalnej jest każda aktywna postać choroby wątroby potwierdzona nieprawidłowymi wynikami badań laboratoryjnych, które wskazują na zaburzenie jej funkcji metabolicznej. W przypadku wyleczenia np. z wirusowego zapalenia wątroby, mononukleozy zakaźnej lub innych stanów powodujących odwracalne uszkodzenie komórek wątrobowych (cholestaza, dysfunkcja dróg wyprowadzających żółć, zatrucia) można rozważyć zastosowanie antykoncepcji hormonalnej, jednak nie wcześniej niż po 3 miesiącach od normalizacji wyników badań laboratoryjnych, a praca wątroby musi być regularnie nadzorowana przez cały okres terapii.

 

Tabela 1. Schorzenia wątroby i dróg żółciowych a ryzyko zdrowotne związane ze stosowaniem DTA (dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych)

 

 

Antykoncepcja hormonalna nie powinna być stosowana u kobiet z genetycznie uwarunkowanymi chorobami wątroby prowadzącymi do zastoju żółci w wątrobie, a manifestujących się żółtaczką na tle zwiększonego stężenia bilirubiny we krwi (zespoły: Dubina-Johnsona, Rotora, Criglera-Najjara typu II), hyperplazją, marskością czy stłuszczeniem wątroby, gruczolakiem wątrobowokomórkowym oraz rakiem wątroby.