Jest obrazową, nieinwazyjną metodą wykorzystującą promienie Roentgena do uwidocznienia struktur gruczołu piersiowego na czarno-białych negatywach. 

 

Mammografia jest badaniem z wyboru w profilaktyce stanów przednowotworowych i wczesnych etapów klinicznego zaawansowania raka piersi. Badania naukowe udowodniły największą przydatność mammografii jako badania przesiewowego w kierunku raka sutka u kobiet powyżej 50 roku życia, zwłaszcza niemiesiączkujących. Mammografia pozwala wykryć raka piersi przynajmniej na rok wcześniej, a czasem nawet na więcej niż 4 lata, zanim będzie on dostępny badaniem palpacyjnym. Czułość mammografii pozwala na wykrycie ognisk raka sutka o średnicy mniejszej niż 5mm (klinicznie wyczuwalny rak piersi ma średnicę ok. 1 cm). Przyjmuje się, że dla raków wykrytych jedynie w mammografii uzyskuje się zwiększenie 5-letnich przeżyć o 20-25% w porównaniu z rakami rozpoznanymi w momencie pojawienia się badalnego guza. W tych przypadkach rzadziej też obserwuje się przerzuty do węzłów chłonnych pachowych, w porównaniu do kobiet, u których rak wykryty został poza skriningiem.

 

 

U pacjentek do 50. roku życia brak jest jednoznacznych wytycznych co do częstotliwości wykonywania badania mammograficznego. Należy jednak pamiętać, że w tej grupie kobiet wykrywa się 20% wszystkich nowotworów sutka. W Niemczech u kobiet pomiędzy 40. a 50. rokiem życia, bez czynników ryzyka raka sutka, zaleca się wykonywanie badania raz na dwa lata. Według zaleceń American Cancer Society, u kobiet w piątej dekadzie życia mammografię należy wykonywać raz do roku. W tej grupie wiekowej wykonywana raz do roku obniża śmiertelność kobiet o 35%, podczas gdy w grupie kobiet, u których badanie to zalecano co dwa lata odsetek ten był o 12% niższy. 

 

Nieprawidłowy lub trudny do interpretacji  obraz mammograficzny (w skali BI-RADS od 2 do 5) u kobiety po 40. roku życia jest wskazaniem do corocznej oceny radiologicznej sutków. Od 50. roku życia u kobiet z wynikiem mammografii nie budzącym niepokoju onkologicznego takie badanie może być wykonywane raz na dwa lata. 

 

Nawet wielokrotna ekspozycja sutka na promieniowanie rentgenowskie  związane z wykonaniem seryjnych ocen mammograficznych nie wiąże się z istotnym podwyższeniem ryzyka kancerogenezy w gruczole piersiowym. Nowoczesne aparaty rentgenowskie emitują niewielką dawkę promieniowania jonizującego (2mGy) a ekspozycja pacjentki na energię promienistą nie jest większa, niż ekspozycja stewardessy na promieniowanie kosmiczne podczas transatlantyckiego lotu samolotem.  

 

 

Skany mammograficzne obrazujące struktury anatomiczne gruczołu piersiowego dwóch kobiet, różnią się w sposób zasadniczy. Przez niektórych autorów zdjęcia  mammograficzne uważane są za swoiste, niepowtarzalne "odciski palców".

 

Czułość  mammografii zależy od gęstości tkanki gruczołu piersiowego i wynosi 85-90%. W zanikowej tkance sutka (kobiety po menopauzie) efektywność mammografii wzrasta nawet do 100% przy zmianach nowotworowych  o średnicy większej niż 5 mm. Ponieważ 30% raków inwazyjnych i 80% raków niezłośliwych wykazuje mikrozwapnienia, stwierdzenie ich w obrazie mammograficznym wymaga wdrożenia postępowania weryfikującego charakter zmiany.   

 

Mammografia rzadko jest badaniem, którego wyniki są w 100% pewne. Jedynie martwica tłuszczowa, hamartoma, lipoma, guczolako-włókniaki, węzły chłonne oraz typowe dla procesu złośliwego mikrozwapnienia nie sprawiają radiologom trudności interpretacyjnych. Jednak przeważająca część zmian, zwłaszcza małych, udokumentowanych w mammografii jest niejednoznaczna. W takich zmianach możliwe jest tylko podanie prawdopodobieństwa zaistnienia procesu złośliwego w klasyfikacji BI-RADS. 

 

Niepokoju onkologicznego nie budzą zmiany zakwalifikowane do BI-RADS 1 (brak zmian patologicznych) i 2 (zmiany łagodne). Kategoria BI-RADS 3 obejmuje zmiany nietypowe ale pozbawione cech złośliwienia. Prawdopodobieństwo procesu złośliwego w BI-RADS 3 wynosi mniej niż 2%. Prawdopodobieństwo zaistnienia raka w BI-RADS 4 wynosi 2-95 % a w BI-RADS 5 większe niż 95%.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Użytecznym badaniem uzupełniającym mammografię jest ultrasonografia (sonomammografia)

Tomografia rezonansu magnetycznego z kontrastem jest stosowana po wyczerpaniu innych metod diagnostycznych. Wysoki koszt badania ogranicza stosowanie tej metody tylko do przypadków trudnych diagnostycznie. Ocenia się ją zazwyczaj wspólnie z mammografią. Czułość rezonansu wynosi 90% a swoistość tej metody zbliżona jest do 60%. 

 

W przypadku zmian jawnych klinicznie do ustalenia rozpoznania i zaplanowanie leczenia konieczna jest zgodność trzech badań:

W około 1/20 aspiracji BAC nie uzyskuje się potwierdzenia raka mimo jego obecności. Wtedy należy powtórzyć BAC lub wykonać biopsję chirurgiczną otwartą. Objętość materiału nie powinna być większa niż 0,1 ML (chyba że zmiana okaże się torbielą).

 

W przypadku negatywnego wyniku BAC lub biopsji gruboigłowej wykonywana jest biopsja otwarta po lokalizacji mammograficznej (znakowanie obszaru podejrzanego i w znieczuleniu wycięcie całej zmiany do oceny histologicznej).

 

 

VAB (vacuum assited biopsy) tzw. mammotom jest w pewnym stopniu połączeniem biopsji gruboigłowej z systemem ssącym, co umożliwia pobranie wielu wycinków tkankowych przez pojedyncze nakłucie skóry. Ryzyko wyniku fałszywie ujemnego nie przekracza 5-10%. 

 

ABBI (advanced breast biopsy instrumentation) to biopsja wycinkowa pod kontrolą obrazu mammograficznego z komputerową analizą obrazu. Średnica wycięcia cylindra tkankowego może wynosić 5-20 mm. Metoda ta w niektórych przypadkach raka piersi może być metodą diagnostyczną jak i terapeutyczną.

 

Wydaje się, że optymalnym wskazaniem do wykonania tego zabiegu są zmiany prawdopodobnie łagodne i niejednoznaczne.

 

 

Profilaktyka pierwotna – polega na podjęciu działań zanim pojawi się pełnoobjawowy nowotwór.

 

Zmiana stylu życia:

Profilaktyka wtórna – ma o wiele większe znaczenie – czyli wczesne rozpoznanie choroby!

 

Profilaktyka trzeciorzędowa – stosowanie leków, które mają zapobiegać zachorowaniu na raka sutka:

Leczenie raka sutka:

Zależy od:

wycięcie guza i limfangiektomia pachowa (z punktu widzenia onkologii jest postępowaniem radykalnym).

 

Kryteria doboru

Integralną częścią leczenia oszczędzającego jest radioterapia (po 4-6 tyg. od operacji).

 

U płodnych miesiączkujących kobiet tzw. „sandwich therapy” – naprzemiennie 

stosowanie radio- i chemioterapii (1-2 kursy); chemioterapia bezpośrednio po leczeniu operacyjnym, a następnie pełna radioterapia i dalsze leczenie systemowe.

 

- polega na zablokowaniu oddziaływania estrogenów na komórki guza

 

Wykrycie w komórkach guza obecności receptorów estradiolu i progesteronowych:

Nowotwory o wysokim stężeniu receptorów charakteryzują się lepszym rokowaniem.

 

 Antyestrogeny:

 

Tamoksyfen (stosowany od lat 70-tych)

Konsekwencją działania leku wydaje się być hamowanie ekspresji genów regulujących poziom estrogenów, cz. wzrostu i angiogenezy wydzielanych przez guz.

Tak więc wydaje się, że lek indukuje apoptozę komórki

Należy pamiętać o ryzyku występowania raka trzonu macicy!

Inhibitory aromatazy