Czy grzybicze zapalenie pochwy jest chorobą przenoszoną drogą płciową?

Grzybicze zapalenie pochwy i sromu nie jest zaliczane do chorób przenoszonych drogą płciową. Nie wykazano też związku pomiędzy tym schorzeniem a innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Większość dających objawy grzybiczych zapaleń pochwy i sromu powstaje jeśli z bytujących stale w organizmie kobiety zarodników, czyli blastospor drożdżaka Candida albicans rozwiną się formy inwazyjne (tzw. pseudostrzępki). Obecność samych zarodników, czyli bezobjawowa kolonizacja nie daje objawów zapalenia i nie wymaga leczenia.

Jak rozpoznaje się grzybicze zapalenie pochwy?

Prawie połowę zapaleń pochwy u młodych kobiet wywołują infekcje drożdżakowe, w zdecydowanej większości (85-90 %) gatunkiem Candida albicans. Kobieta odczuwać może świąd i pieczenie pochwy, bolesne współżycie, podrażnienie cewki moczowej. Typowa jest również obfita, twarogowata wydzielina pochwowa. Lekarz stwierdzić może przekrwienne zaczerwienienie i obrzęk błony śluzowej pochwy. Cechy zapalenia wykrywa się również cytologiczne i kolposkopowo.

W przypadku podejrzenia grzybiczego zapalenia pochwy materiałem diagnostycznym jest wymaz z tylnego lub bocznego sklepienia pochwy, rzadziej tarczy i kanału szyjki macicy. W trakcie wizyty pod mikroskopem ocenia się świeżo pobrany materiał, by zidentyfikować pseudostrzępki Candida albicans. Najlepiej, najtaniej i najszybciej zrobić to można przy pomocy mikroskopu fazowo-kontrastowego. Dodatkowym kryterium rozpoznawczym jest zwiększona kwaśność wydzieliny pochwowej (pH<4,5).

Kiedy mogę być zagrożona grzybiczymi zapaleniami pochwy i sromu?

Czynnikami sprzyjającymi występowaniu grzybiczego zapalenia pochwy i sromu są:

Dlaczego grzybicze zapalenie pochwy nawraca?

Jeśli w ciągu 12 miesięcy wystąpią 3-4 epizody zapalenia pochwy o potwierdzonej etiologii drożdżakowej rozpoznaje się nawracające grzybicze zapaleniem pochwy i sromu. Zdarza się to u 10-20% pacjentek, leczonych nieskutecznie różnymi lekami przeciwgrzybiczymi.

Przyczyną nawracających, dających nasilone objawy zapaleń są:

Potwierdzenie obecności wymienionych wyżej gatunków non-albicans wymaga posiewów mikologicznych i stosowania doustnych leków przeciwgrzybiczych, często wielokrotnie wciągu wielu miesięcy.

Co pomaga leczyć i zapobiegać nawrotom grzybiczego zapalenie pochwy?

W nawracających grzybiczych zapaleniach pochwy i sromu warto:

Dlaczego warto wykonać cytologię przed leczeniem grzybiczego zapalenia pochwy i sromu i jakie znaczenie ma wynik posiewu mikologicznego?

Candida albicans stanowią stały element ekosystemu pochwy (u 10-42% zdrowych kobiet kolonizują one pochwę, znacznie rzadziej, w ok. 5% skórę sromu). Ich zarodniki (blastospory) bytują nie tylko w pochwie, ale również w przewodzie pokarmowym. Są oportunistami, zatem wywołują zapalenie w pewnych warunkach, kiedy z zarodników rozwijają się formy wegetatywne, tzw. pseudostrzępki. Rozmaz pochwowy jest najlepszą metodą wykrywania pseudostrzępek. Po naniesieniu wymazu pochwowego na szkiełko cytologiczne i nakropleniu soli fizjologicznej lub 10% wodorotlenku potasu można natychmiast ocenić rozmaz przy pomocy mikroskopu fazowo-kontrastowego.

Posiew mikologiczny wydzieliny pochwowej nie jest rutynową metodą rozpoznawania drożdżakowego zapalenia pochwy i sromu. Sam dodatni wynik posiewu może wynikać z bezobjawowej kolonizacji, zatem bez cech zapalenia i cytologicznego obrazu pseudostrzępek nie uzasadnia podawania leków przeciwgrzybiczych. Wykonanie posiewu jest celowe w przypadku nawracających dolegliwości z negatywnym wynikiem badania cytologicznego, bowiem pozwala wykrywać zakażenia gatunkami nonalbicans.

Wynik posiewu mikologicznego uzyskuje się najwcześniej po 48 godzinach od pobrania materiału.

Czy probiotyki stosowane doustnie mogą chronić przed grzybiczym zapaleniem pochwy i sromu?

Opracowana w 2007 roku rekomendacja Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego zaleca profilaktyczne stosowanie doustnych probiotyków w przypadku nawracających grzybiczych zapaleń pochwy. Bakterie w nich zawarte, zwane „stróżami zdrowotności pochwy” metabolizują węglowodany utrudniając wegetację pseudostrzępek Candida albicans oraz produkują obronne laktocydyny i aktywne formy tlenu, w tym nadtlenek wodoru. Warto pamiętać, że środowisko pochwy, przewodu pokarmowego i układu moczowego tworzy wspólny ekosystem a rezerwuarem zarodników Candida albicans jest końcowy odcinek jelita grubego.

Kiedy grzybicze zapalenie leczy ginekolog a kiedy warto zgłosić się do dermatologa?

Gatunek Candida albicans wywołujący grzybicze zapalenie błony śluzowej pochwy i sromu nie należy do dermatofitów, czyli grzybów potrafiących penetrować warstwę rogową naskórka. Jednak przedsionek pochwy i nieowłosioną skórę sromu pokrywa błona śluzowa podatna na infekcje drożdżakowe.

U kobiet otyłych i zwłaszcza przy współistniejącej cukrzycy wykwity w postaci pierścieniowatych, żywoczerwonych i obwodowo złuszczających się wyprzeń pojawiać się mogą również na powierzchni skóry ud i na fałdach skóry podbrzusza. Obok rozmazu pochwowego badaniu mikroskopowemu można poddać wówczas zeskrobiny z obwodu powierzchni zmian skórnych. W celu wykonania posiewu mikologicznego pobrane jałowym skalpelem zeskrobiny przesyłać należy do laboratorium na jałowej płytce Petriego lub w zestawie transportowym.

Co powinnam wiedzieć o leczeniu grzybiczego zapalenia pochwy i sromu?

W przypadku błony śluzowej pochwy decydującą rolę w ochronie przez zakażeniami przypisuje się lokalnej odpowiedzi komórkowej (fagocyty i limfocyty T). Żadne leczenie (stosowane miejscowo maści, globulki dopochwowe czy doustne leki przeciwgrzybicze) nie prowadzi do trwałego usunięcia zarodników Candida albicans z organizmu kobiety.

Uporczywe, mocno nasilone lub nawracające objawy grzybiczego zapalenia pochwy skłaniają do podawania doustnych leków przeciwgrzybiczych, które przyjęte jednorazowo działają do 96 godzin. W nawracających zapaleniach rekomenduje się trwające nawet do 6 miesięcy leczenie podtrzymujące, np. w okresie okołomiesiączkowym.

Celowe wydaje się wówczas jednoczesne stosowanie miejscowo działających leków przeciwgrzybiczych u partnera seksualnego. Wymaga to jednak starannej diagnostyki, bowiem tylko co 3-4 kobieta sięgająca po preparaty przeciwgrzybicze wydawane bez recepty ma istotnie grzybicze zapalenie pochwy lub sromu.

Mimo powszechnego stosowania miejscowych leków przeciwgrzybiczych np. z grupy antymikotyków polienowych nie obserwuje się dotąd oporności Candida albicans na te leki a ze względu na znikome wchłanianie do krwioobiegu brak doniesień o przedawkowaniu przy ich nanoszeniu jedynie na powierzchnię błony śluzowej pochwy. Dostępne są również miejscowo działające leki zawierające obok leków przeciwgrzybiczych składniki przeciwzapalne i przecibakteryjne.

Przy prawidłowym zdiagnozowaniu i leczeniu kontrolowanym przez lekarza około 80% niepowikłanych grzybiczych zapaleń pochwy i sromu ustępuje po zastosowaniu dowolnego leku przeciwgrzybiczego, którego wybór zależeć może od preferencji pacjentki.

Czy grzybicze zapalenie pochwy i sromu wpływa na przebieg ciąży, porodu i stan noworodka?

Różne metody potwierdzają u 50 do 90% ciężarnych obecność w pochwie C. albicans. Częstość bezobjawowej i nie wymagającej leczenia kolonizacji jest podobna we wszystkich trymestrach ciąży. Taka bezobjawowa obecność zarodników drożdżaków nie wpływa na przebieg porodu, połogu i stan noworodka. Nie obserwuje się też związku kolonizacji z niewydolnością cieśniowo-szyjkową i porodem przedwczesnym.

Kolonizacja C. albicans nie jest zatem czynnikiem ryzyka patologii ciążowych. W ciąży jest z wielu powodów (np. zmiany hormonalne, obniżenie odporności) pojawiają się natomiast objawowe grzybicze zapalenia pochwy. Częstość tych zapaleń wzrasta z każdym trymestrem ciąży i rozwija się u prawie wszystkich ciężarnych z cukrzycą oraz u prawie połowy ciężarnych z nadwagą lub otyłością.

Większość doniesień wskazuje jednak, że nawet wielokrotne leczenie ciężarnych dopochwowymi lekami przeciwgrzybiczymi nie zwiększa ryzyka porodu przedwczesnego oraz objawów zakażenia u noworodka, jego masę urodzeniową oraz ogólny stan zdrowia oceniany zaraz po porodzie w skali Apgar. Pewne ryzyko groźnych grzybiczych zakażeń układowych dotyczy jedynie noworodków z niską (<1500g) i bardzo niską masą urodzeniową (<1000g).

 

• Grzybica pochwy spowodowana stosowaniem antykoncepcji hormonalnej (lub innymi czynnikami sprzyjającymi). Leczyć czy zapobiegać?
• Ankieta "Zdrowie intymne po wakacjach"