Jak przechowywać żywność, by nie traciła swojej wartości odżywczej?

Jak przechowywać żywność, by nie traciła swojej wartości odżywczej?

Zasady przechowywania żywności z poszczególnych grup produktów spożywczych

Owoce i warzywa

Większość owoców i warzyw powinniśmy przechowywać w lodówce, ale nie wszystkie. Bardzo ważne jest, aby wszystkie owoce i warzywa pozostawiać w formie nie umytej. Myjemy je dopiero tuż przed planowanym spożyciem. Okazuje się bowiem, że umyte wcześniej i tak przechowywane, są bardziej podatne na procesy gnilne. Owoców i warzyw nie powinno się także przechowywać w foliowych reklamówkach, w tym celu należy je przekładać do plastikowych lub szklanych pudełek. Owoce, zwłaszcza egzotyczne, oraz warzywa takie jak pomidory, ziemniaki, cebulę, cukinię i ogórki, należy przechowywać w pokojowej temperaturze. W przypadku ziemniaków należy je chronić przed światłem, aby nie dopuścić do procesu kiełkowania. Owoce i warzywa najlepiej kupować regularnie i nie składować większych ich ilości. Jednak kiedy okazuje się, że mamy ich za dużo lub planujemy zrobić zapasy na zimę, to oczywiście wszystkie warzywa i owoce przeznaczone do mrożenia należy dokładnie umyć i osuszyć, a następnie przełożyć do specjalnych woreczków i zamrozić. W tej formie można je przechowywać kilka miesięcy.

Produkty zbożowe

Produkty suche, czyli kasze, ryż, mąki, makarony, pieczywo, wbrew pozorom nie należą do żywności najbardziej trwałej. Dlaczego? Produkty te z łatwością wchłaniają wodę, obce zapachy oraz są podatne na procesy utleniania. Długie przechowywanie znacznie obniża wartość biologiczna białek, pod wpływem niekorzystnego działa enzymów, w związku z czym zmienia się barwa produktów, stają się one brudnoszare i zmienione w smaku. Witaminy z grupy B, zawarte w dużych ilościach w produktach zbożowych, również mogą ulec niekorzystnym zmianom. Dlatego należy zwrócić większą uwagę na rodzaj pomieszczenia oraz przydzielone miejsca do przechowywania tej żywności, które powinny być czyste, przewiewne, zaciemnione i przede wszystkich: suche o temperaturze na poziomie 15°C oraz wilgotności względnej powietrza nie większej jak 60%. Pieczywo należy przechowywać w specjalnie do niego przeznaczonym chlebaku, w papierowej torbie lub lnianym materiale. W przypadku, kiedy zostaje nam nadmiar pieczywa, bez problemu możemy go zamrozić i przechowywać do kilku miesięcy, aby później móc go rozmrozić i ponownie spożyć.

Zioła

Zioła należy przechowywać w oryginalnych opakowaniach, w suchym miejscu, bądź też zaopatrzyć się w specjalny pojemnik do tego celu, w którym układamy saszetki. Zioła można także kupować w gotowych już pojemnikach, np. plastikowych, dzięki czemu zachowają swoją świeżość oraz aromat.

Produkty mleczne

W trakcie przechowywania mleka oraz produktów mlecznych intensywny wpływ światła może być powodem jełczenia tłuszczu mleka oraz strat witaminy A. Jeżeli wpływ światła trwa dłużej, przyczyniać może się do wzrostu różnorodnych mikroorganizmów, co z kolei powoduje nieprzyjemny smak i zapach mleka oraz stwarza ryzyko zdrowotne. Ważne jest także miejsce przechowywania. Mleko jest produktem, który bardzo szybko chłonie różne obce zapach, np. zapach psującej się żywności, a nawet zapach gnilny. Zatem powinno ono być przechowywane w miejscu chłodnym, ciemnym, czystym oraz pozbawionym silnych zapachów, takim jak np. lodówka, czy spiżarnia. Mleko, które zostało przeznaczone do kwaszenia, także należy chronić przed dostępem światła i silnymi zapachami. Z kolei sery dojrzewające oraz topione najlepiej przechowywać w lodówce lub zimnej i ciemnej spiżarni, oczywiście zawinięte w papier lub w folie, a na talerzu w szafce. Opakowania stanowią ochronę sera przed dostępem światła i powietrza, które przyspieszają jełczenie tłuszczów.

Mięso i ryby

Mięso i produkty mięsne zawierają dużo białka, które łatwo ulega zepsuciu z wytworzeniem bardzo niebezpiecznych dla zdrowia, a nawet życia amin biogennych. Dlatego mięso w stanie surowym, powinno się przechowywać w temperaturze od od 0 do 2°C, jednak przed tym należy je dokładnie umyć,  oraz wysuszyć i włożyć do przeznaczonego w tym celu pojemnika. W takich warunkach świeże mięso można przechowywać nawet do 2 tygodni.  Natomiast w przypadku mięsa mrożonego może leżeć w zamrażalniku nawet do 3 miesięcy.

Świeże ryby w domowej lodówce powinniśmy przechowywać do 2 dni- nie dłużej, w temperaturze 1-2°C.  Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dokładnie wiemy kiedy ryby zostały złowione- wtedy czas przechowywania możemy nieco przedłużyć. Przechowywane  tuszki ryb koniecznie powinny  być wcześniej wypatroszone i ułożone w szczelnie zamkniętych pojemnikach. Porcjowanie mięsa ryb znacznie skraca okres  ich  świeżości i w takim wypadku  należy systematycznie kontrolować ich jakość. W przypadku mrożonych ryb powinno się je przechowywać w temperaturze co najmniej -12°C przez krótki czas-  do 2 miesięcy lub poniżej -18°C – przez dłuższy okres - od 2 do 12 miesięcy.

Jaja

Maksymalny czas przechowywania jajek to cztery tygodnie w lodówce i dwa tygodnie poza nią. Miejsce do przechowywania jaj powinno być zimne, suche, czyste, bez obcych zapachów oraz z możliwością wietrzenia np. w piwnicy lub pod oknem w temp. 8-12 °C Jeżeli podane warunki nie zostaną zachowane, jaja ulegają bardzo szybkiemu zepsuciu. Zastosowanie się do tych zasad daje gwarancje tego, że skład chemiczny jaj oraz ich wartość odżywcza nie ulegnie zmianom. Przy temacie przechowywania jaj należy wspomnieć, że nie należy ich myć przed włożeniem do lodówki,  co bywa często spotykane w gospodarstwach domowych. Nie ma takiej potrzeby, aby myć jaja, ponieważ ich skorupka jest już pokryta naturalną, specjalną warstwą ochronną, która nie przepuszcza drobnoustrojów.

Tłuszcze

Tak jak wcześniej kilkakrotnie zostało wspomniane, tłuszcze zwierzęce oraz roślinne to produkty, które bardzo łatwo ulegają jełczeniu pod wpływem czynników środowiskowych, zatem powinno się zwrócić uwagę na prawidłowe ich przechowywanie. Przede wszystkim tłuszcze należy przechowywać w chłodnym i ciemnym pomieszczeniu. Tłuszcze zwierzęce, takie jak: smalec, łój, lub masło, należy zlewać do naczyń szklanych, kamionkowych lub emaliowanych i następnie przykrywać je papierem śniadaniowym lub folią w taki sposób, aby szczelnie dotykały powierzchni tłuszczu. Tą czynność wykonuje się po to, aby ograniczyć dostęp powietrza do powierzchni tłuszczu. Kolejnym krokiem jest zakrycie naczynia pokrywką lub czystą deseczką. Ciekłe oleje roślinne również powinniśmy przechowywać w chłodnych i ciemnych pomieszczeniach oraz koniecznie w szczelnie zamkniętych butelkach. Tłuszcze, które na skutek nieodpowiedniego przechowywania uległy zjełczeniu, nie nadają się do smarowania pieczywa. Nie należy ich także używać do smażenia, ani pieczenia.

Zasady przechowywania żywności w lodówce: prawidłowe rozmieszczenie żywności

Nie wystarczy posiadać w swoim domu lodówki, aby żywność była w niej bezpieczna. Bezpieczeństwo oraz wysoka jakość żywności w lodówce zależy w dużej mierze od należytego rozmieszczenia poszczególnych produktów spożywczych.

Pierwsza półka od góry jest jednym z najcieplejszych miejsc w lodówce, zatem powinna być przeznaczona dla produktów o długiej trwałości. Przykładem takich produktów są np. przetwory w słoikach, zawekowane owoce i warzywa, ciasta – np. sernik, oraz produkty mleczne: jogurty, kefiry, desery mleczne, śmietana.

Środkowe półki to najlepsze miejsce na posiłki, które mamy zamiar odgrzać w najbliższym czasie, a także dla tych produktów, które bardzo szybko się psują oraz mają krótki termin przydatności. Należą do nich np. sery i wędliny (powinno się je dodatkowo przykrywać).

Najniższe półki przeznaczone są do przechowywania mięsa i ryb, przy czym nie powinno się trzymać na tej samej półce lub w małej odległości od siebie surowego mięsa i produktów mięsnych już przygotowanych do bezpośredniego spożycia. Przechowujemy tu również domowe potrawy, np. garnek z zupą (ale koniecznie szczelnie przykryty).

Dolne szuflady oraz komory to miejsca o wysokiej wilgotności, dlatego to idealne miejsce do przechowywania warzyw i owoców. Te mniej trwałe, np. maliny, truskawki, można trzymać dzień lub dwa, bez mycia. Sałatę lub szczypiorek przechowywać można nawet kilka dni. Należy sprawdzać, aby opakowania sałaty i innych warzyw liściastych miały zawsze dopływ powietrza. Gdy brakuje dostępu powietrza, azotany (które często można spotkać w sałacie) przekształcają się w znacznie niebezpieczniejsze dla nas azotyny.

Półki i balkoniki umieszczone na drzwiach lodówki to zdecydowanie najcieplejsze miejsca w lodówce, dlatego powinny być przeznaczone na produkty wymagające tylko delikatnego chłodzenia. Górny balkonik, zazwyczaj przeznaczony jest do przechowywania jaj. Powinien być dlatego wydzielony, tak aby jaja miały jak najmniejszy kontakt z inną żywnością.

Bezpieczne mrożenie

Zamrażanie świeżej żywności ma wiele zalet. Przede wszystkim to skuteczna metoda długotrwałego przechowywania żywności bez jakichkolwiek strat wartości odżywczych. Należy podkreślić, że podczas procesu mrożenia obecne w żywności białka w pełni zachowują swoją strukturę. Ujemna temperatura również nie wpływa na spadek zawartości witamin. Nie wywołuje także jełczenia tłuszczy, obecnych w mrożonych produktach. Należy dodać, że  im szybciej będzie przebiegał proces mrożenia, tym lepsza będzie jakość  danego produktu. Mrożąc żywność należy jednak pamiętać, by niczego nie zamrażać dwukrotnie, bowiem rozmrażanie produktu jest związane z bardzo szybkim namnażaniem drobnoustrojów.

Mrożenie stosować można wobec gotowych potraw, zarówno mącznych, jak i mięsnych. Natomiast dla zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów nie powinno się mrozić takich produktów jak wędliny, pasztety, metki, salceson, galarety, i wyroby garmażeryjne, np. sałatki. Mięso, np. wołowina, może być zamrożone na czas od 3 do 12 miesięcy, natomiast wieprzowina od 4 do 8 miesięcy, z kolei cielęcina na 3-4 miesiące (gdy jest pieczona – do 8 miesięcy). Ryby mrożone chude w temperaturze -18°C mogą być przechowywane w zamrażalniku do 8 miesięcy, natomiast ryby tłuste tylko do 4 miesięcy. Mrożenie jest wygodne, ponieważ w  dowolnej chwili możemy sięgać po nasze zapasy, np. chleb lub owoce i już po chwili przygotować je do spożycia. Warto pamiętać, by przed zamrożeniem produktów, zawsze delikatnie je schładzać. W odróżnieniu od lodówki, w zamrażalniku należy układać produkty spożywcze ciasno, wtedy zamrażalnik pracuje sprawnie i efektywnie. 

Paulina Brodowska

Dodaj komentarz