 |
Pytania o antykoncepcję |
|
Spósób przyjmowania
|
Sposób przyjmowania
Kiedy powinnam przyjąć pierwszą tabletkę antykoncepcyjną?
Tabletkę powinno się przyjąć w pierwszym dniu krwawienia miesiączkowego, a następnie przyjmować ją codziennie o stałej porze przez okres 21 dni.
Jeżeli stosowanie tabletki rozpoczyna się pomiędzy 2 a 5 dniem pierwszego cyklu stosowania antykoncepcji rekomenduje się dodatkową metodę zabezpieczenia antykoncepcyjnego na okres tygodnia.
Po przyjęciu ostatniej, 21 tabletki z pierwszego blistra leku, zaleca się zrobienie 7 dniowej przerwy, po której rozpoczyna się kolejne opakowanie leku. Krwawienie w czasie 7 dniowej przerwy (krwawienie z odstawienia) występuje zazwyczaj po 3-4 dniach od zakończenia przyjmowania tabletek z blistra i ma zazwyczaj charakter skąpego plamienia/brudzenia/mazania.
Tabletkę można też zastosować w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego (schemat „quick-start”) pamiętając o wymogu dodatkowego zabezpieczenia antykoncepcyjnego (prezerwatywa) na okres 7-14 dni. W tej opcji należy liczyć się z możliwością wystąpienia krwawienia z dróg rodnych o nieprzewidywalnym charakterze co do obfitości i czasu trwania.
Opisano też kilka innych schematów umożliwiających indywidualizację stosowania tabletek w zależności od życzenia pacjentki (skrócenie przerwy pomiędzy kolejnymi opakowaniami, wydłużenie lub skrócenie okresu przyjmowania leku, stosowanie tabletek w schemacie przedłużonym lub ciągłym) ale zawsze zmianą leczenia należy wcześniej skonsultować się z lekarzem.
Tabletki można zastosować w ciągu pierwszych 7 dni po poronieniu, naturalnym lub jatrogennym, do którego doszło w I lub II trymestrze ciąży. Po porodzie, u matek nie karmiących piersią, można rozpocząć przyjmowanie tabletek nie wcześniej niż przed upływem 21-28 dni. U matek karmiących piersią dopuszcza się możliwość stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej dopiero od 6 miesiąca po porodzie.
W przypadku kobiet regularnie stosujących inną hormonalną metodę antykoncepcji można dokonać jej zamiany na tabletki w dowolnym dniu cyklu. W przypadku zamiany tabletek zawierających wyższą dawkę estrogenów na tabletki niżej dawkowane nie zaleca się robienia 7 dniowej przerwy. W sytuacji odwrotnej, można zrobić zwykłą 7 dniowa przerwę pomiędzy starym (niskodawkowanym) a nowym (wyżej dawkowanym) opakowaniem leku.
Tabletkę powinno się przyjąć w pierwszym dniu krwawienia miesiączkowego, a następnie przyjmować ją codziennie o stałej porze przez okres 21 dni.
Jeżeli stosowanie tabletki rozpoczyna się pomiędzy 2 a 5 dniem pierwszego cyklu stosowania antykoncepcji rekomenduje się dodatkową metodę zabezpieczenia antykoncepcyjnego na okres tygodnia.
Po przyjęciu ostatniej, 21 tabletki z pierwszego blistra leku, zaleca się zrobienie 7 dniowej przerwy, po której rozpoczyna się kolejne opakowanie leku. Krwawienie w czasie 7 dniowej przerwy (krwawienie z odstawienia) występuje zazwyczaj po 3-4 dniach od zakończenia przyjmowania tabletek z blistra i ma zazwyczaj charakter skąpego plamienia/brudzenia/mazania.
Tabletkę można też zastosować w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego (schemat „quick-start”) pamiętając o wymogu dodatkowego zabezpieczenia antykoncepcyjnego (prezerwatywa) na okres 7-14 dni. W tej opcji należy liczyć się z możliwością wystąpienia krwawienia z dróg rodnych o nieprzewidywalnym charakterze co do obfitości i czasu trwania.
Opisano też kilka innych schematów umożliwiających indywidualizację stosowania tabletek w zależności od życzenia pacjentki (skrócenie przerwy pomiędzy kolejnymi opakowaniami, wydłużenie lub skrócenie okresu przyjmowania leku, stosowanie tabletek w schemacie przedłużonym lub ciągłym) ale zawsze zmianą leczenia należy wcześniej skonsultować się z lekarzem.
Tabletki można zastosować w ciągu pierwszych 7 dni po poronieniu, naturalnym lub jatrogennym, do którego doszło w I lub II trymestrze ciąży. Po porodzie, u matek nie karmiących piersią, można rozpocząć przyjmowanie tabletek nie wcześniej niż przed upływem 21-28 dni. U matek karmiących piersią dopuszcza się możliwość stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej dopiero od 6 miesiąca po porodzie.
W przypadku kobiet regularnie stosujących inną hormonalną metodę antykoncepcji można dokonać jej zamiany na tabletki w dowolnym dniu cyklu. W przypadku zamiany tabletek zawierających wyższą dawkę estrogenów na tabletki niżej dawkowane nie zaleca się robienia 7 dniowej przerwy. W sytuacji odwrotnej, można zrobić zwykłą 7 dniowa przerwę pomiędzy starym (niskodawkowanym) a nowym (wyżej dawkowanym) opakowaniem leku.
Co się dzieje, jeśli pierwszą tabletkę wezmę w innym dniu niż pierwszy dzień cyklu?
Skuteczność złożonej doustnej antykoncepcji hormonalnej (DTA) w dużej mierze zależy od zdyscyplinowania w regularnym przyjmowaniu tabletek. Tylko w ten sposób pacjentka jest w stanie efektywnie zabezpieczyć się przed nieplanowaną ciążą. Niekiedy jednak, najczęściej w wyniku zadziałania „czynnika ludzkiego”, zapominamy o przyjęciu jednej lub kilku tabletek z opakowania leku. Nie zawsze jest to powód do niepokoju.
Producenci DTA przewidzieli taką sytuację i zastosowali w tabletkach składnik hormonalny, którego okres półtrwania wynosi nawet 30-40 godzin. Tak więc w sytuacji przypadkowego pominięcia jednej tabletki kobieta stosująca DTA nie ma powodów do niepokoju, zwłaszcza, jeżeli do pomyłki doszło w 2 lub 3 tygodniu stosowania leku. Zupełnie inną sytuacją jest pominięcie 2 lub więcej tabletek z początku blistra lub nie przyjęcie ostatnich tabletek z opakowania. W takiej sytuacji istnieje realne ryzyko wystąpienia owulacji pomimo dalszego prawidłowego stosowania leku.
Wytłumaczenie tego faktu jest proste. Jeżeli do okresu 7 dniowej przerwy pomiędzy opakowaniami DTA dodamy jeszcze dwa lub więcej dni, w których DTA powinno być ale nie było zastosowane ( np. 9 lub więcej dni bez zabezpieczenia) wzrost pęcherzyka jajnikowego może nie zostać zahamowany. Osiągnie on prawdopodobnie średnicę przy której może dojść do jajeczkowania a opóźnienie lub brak efektu hamującego DTA na funkcję przysadki mózgowej może w konsekwencji doprowadzić do wysłania bodźca inicjującego uwolnienie komórki jajowej.
Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku pominięcia ostatnich tabletek z blistra ( np. pominięcie 2-3 ostatnich tabletek z blistra + 7 dniowa przerwa). I w pierwszym i drugim przypadku okres bez zabezpieczenia hormonalnego niebezpiecznie zbliży się lub przekroczy granicę bezpieczeństwa tej metody kontroli urodzeń. Co zrobić w takiej sytuacji?
Jeżeli są to początkowe tabletki z blistra rozsądnie jest zastosować dodatkową formę antykoncepcji, np. prezerwatywę, przez okres 14 dni. Jeżeli pomyłka miała miejsce pod koniec blistra- należy po prostu uznać opakowanie za zakończone i wcześniej rozpocząć 7 dniową przerwę, lub skrócić ją o tyle dni o ile tabletek mniej zostało przyjętych a najlepiej rozpocząć przyjmowanie nowego opakowania tabletek bez robienia 7 dniowej przerwy. W razie wątpliwości rozsądnie jest udać się po poradę do lekarza.
Skuteczność złożonej doustnej antykoncepcji hormonalnej (DTA) w dużej mierze zależy od zdyscyplinowania w regularnym przyjmowaniu tabletek. Tylko w ten sposób pacjentka jest w stanie efektywnie zabezpieczyć się przed nieplanowaną ciążą. Niekiedy jednak, najczęściej w wyniku zadziałania „czynnika ludzkiego”, zapominamy o przyjęciu jednej lub kilku tabletek z opakowania leku. Nie zawsze jest to powód do niepokoju.
Producenci DTA przewidzieli taką sytuację i zastosowali w tabletkach składnik hormonalny, którego okres półtrwania wynosi nawet 30-40 godzin. Tak więc w sytuacji przypadkowego pominięcia jednej tabletki kobieta stosująca DTA nie ma powodów do niepokoju, zwłaszcza, jeżeli do pomyłki doszło w 2 lub 3 tygodniu stosowania leku. Zupełnie inną sytuacją jest pominięcie 2 lub więcej tabletek z początku blistra lub nie przyjęcie ostatnich tabletek z opakowania. W takiej sytuacji istnieje realne ryzyko wystąpienia owulacji pomimo dalszego prawidłowego stosowania leku.
Wytłumaczenie tego faktu jest proste. Jeżeli do okresu 7 dniowej przerwy pomiędzy opakowaniami DTA dodamy jeszcze dwa lub więcej dni, w których DTA powinno być ale nie było zastosowane ( np. 9 lub więcej dni bez zabezpieczenia) wzrost pęcherzyka jajnikowego może nie zostać zahamowany. Osiągnie on prawdopodobnie średnicę przy której może dojść do jajeczkowania a opóźnienie lub brak efektu hamującego DTA na funkcję przysadki mózgowej może w konsekwencji doprowadzić do wysłania bodźca inicjującego uwolnienie komórki jajowej.
Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku pominięcia ostatnich tabletek z blistra ( np. pominięcie 2-3 ostatnich tabletek z blistra + 7 dniowa przerwa). I w pierwszym i drugim przypadku okres bez zabezpieczenia hormonalnego niebezpiecznie zbliży się lub przekroczy granicę bezpieczeństwa tej metody kontroli urodzeń. Co zrobić w takiej sytuacji?
Jeżeli są to początkowe tabletki z blistra rozsądnie jest zastosować dodatkową formę antykoncepcji, np. prezerwatywę, przez okres 14 dni. Jeżeli pomyłka miała miejsce pod koniec blistra- należy po prostu uznać opakowanie za zakończone i wcześniej rozpocząć 7 dniową przerwę, lub skrócić ją o tyle dni o ile tabletek mniej zostało przyjętych a najlepiej rozpocząć przyjmowanie nowego opakowania tabletek bez robienia 7 dniowej przerwy. W razie wątpliwości rozsądnie jest udać się po poradę do lekarza.
Czym należy popijać tabletki antykoncepcyjne?
Stopień wykorzystania substancji czynnej zawartej w leku zależy od rodzaju i objętości płynu którym się go popija. Im większe rozcieńczenie leku tym wyższa jest jego dostępność biologiczna w ustroju. W przypadku leków słabo rozpuszczalnych (np. aspiryna) wymagana jest większa objętość wody. Stężenie w krwi substancji dobrze rozpuszczalnych nie zależy od objętości popijanej wody. Jednak nie zawsze wiemy, czy dany lek jest słabo czy dobrze rozpuszczalny w wodzie. Należy przyjąć zasadę, że tabletki i kapsułki powinno się popijać 200–250 ml, czyli szklanką wody.
Leki często popijamy różnymi sokami lub napojami w celu zamaskowania ich nieprzyjemnego smaku. Większość soków i napojów gazowanych ma odczyn kwaśny. W kwaśnym środowisku wchłanianie leków może być obniżone lub ulegają one inaktywacji. W przypadku soków cytrusowych bogatych we flawonoidy (np. sok grejpfrutowy) dochodzi do zablokowania metabolizmu niektórych leków. W takiej sytuacji koncentracja leku w surowicy krwi zwiększa się. W konsekwencji może to prowadzić do wystąpienia lub nasilenia działań niepożądanych związanych z terapią. Soki cytrusowe mogą też pogarszać wchłanianie niektórych substancji z przewodu pokarmowego. W przypadku spożycia soku grejpfrutowego należy zastosować kilkugodzinną przerwę przed zażyciem leków.
Herbata i kawa nie są też napojami zalecanymi do popijania leków. Garbniki w nich zawarte zmniejszają wchłanianie lub osłabiają działanie niektórych leków. Mleka nie należy łączyć z bisakodylem, antybiotykami czy solami żelaza. Kazeinian wapnia obecny w mleku tworzy trudno rozpuszczalne kompleksy z lekami zmniejszając ich wchłanianie.
Należy również uważać z piciem mleka przy zażywaniu tabletek powlekanych, które powinny się rozpuszczać dopiero w zasadowym środowisku jelit. Popijanie tych tabletek mlekiem może na tyle obniżyć kwasotę soku żołądkowego, że otoczka powlekająca tabletkę może się rozpuścić już w żołądku, wywierając np. silne działanie drażniące.
Dlatego popijając jakikolwiek lek np. tabletkę antykoncepcyjną, zawsze wybierajmy wodę!
Stopień wykorzystania substancji czynnej zawartej w leku zależy od rodzaju i objętości płynu którym się go popija. Im większe rozcieńczenie leku tym wyższa jest jego dostępność biologiczna w ustroju. W przypadku leków słabo rozpuszczalnych (np. aspiryna) wymagana jest większa objętość wody. Stężenie w krwi substancji dobrze rozpuszczalnych nie zależy od objętości popijanej wody. Jednak nie zawsze wiemy, czy dany lek jest słabo czy dobrze rozpuszczalny w wodzie. Należy przyjąć zasadę, że tabletki i kapsułki powinno się popijać 200–250 ml, czyli szklanką wody.
Leki często popijamy różnymi sokami lub napojami w celu zamaskowania ich nieprzyjemnego smaku. Większość soków i napojów gazowanych ma odczyn kwaśny. W kwaśnym środowisku wchłanianie leków może być obniżone lub ulegają one inaktywacji. W przypadku soków cytrusowych bogatych we flawonoidy (np. sok grejpfrutowy) dochodzi do zablokowania metabolizmu niektórych leków. W takiej sytuacji koncentracja leku w surowicy krwi zwiększa się. W konsekwencji może to prowadzić do wystąpienia lub nasilenia działań niepożądanych związanych z terapią. Soki cytrusowe mogą też pogarszać wchłanianie niektórych substancji z przewodu pokarmowego. W przypadku spożycia soku grejpfrutowego należy zastosować kilkugodzinną przerwę przed zażyciem leków.
Herbata i kawa nie są też napojami zalecanymi do popijania leków. Garbniki w nich zawarte zmniejszają wchłanianie lub osłabiają działanie niektórych leków. Mleka nie należy łączyć z bisakodylem, antybiotykami czy solami żelaza. Kazeinian wapnia obecny w mleku tworzy trudno rozpuszczalne kompleksy z lekami zmniejszając ich wchłanianie.
Należy również uważać z piciem mleka przy zażywaniu tabletek powlekanych, które powinny się rozpuszczać dopiero w zasadowym środowisku jelit. Popijanie tych tabletek mlekiem może na tyle obniżyć kwasotę soku żołądkowego, że otoczka powlekająca tabletkę może się rozpuścić już w żołądku, wywierając np. silne działanie drażniące.
Dlatego popijając jakikolwiek lek np. tabletkę antykoncepcyjną, zawsze wybierajmy wodę!
Czy jestem zabezpieczona jeśli spóźnię się z przyjęciem tabletki do np. 5 godzin?
Tak. W takiej sytuacji nie ma powodów do niepokoju. Jeżeli nie minęło więcej niż 12 godzin od pory dnia, w którym zwyczajowo tabletka jest przyjmowana, należy po prostu zapomnianą tabletkę jak najszybciej zażyć. Kolejną tabletkę należy przyjąć o stałej porze w dniu dla niej wyznaczonym.
W przypadku, gdy okres bez tabletki wydłużył się powyżej 12 godzin, zapomnianą tabletkę należy pominąć i przyjąć jedynie tę, która przypada na konkretny dzień stosowania leku, zgodnie ze schematem umieszczonym na blistrze leku.
Tak. W takiej sytuacji nie ma powodów do niepokoju. Jeżeli nie minęło więcej niż 12 godzin od pory dnia, w którym zwyczajowo tabletka jest przyjmowana, należy po prostu zapomnianą tabletkę jak najszybciej zażyć. Kolejną tabletkę należy przyjąć o stałej porze w dniu dla niej wyznaczonym.
W przypadku, gdy okres bez tabletki wydłużył się powyżej 12 godzin, zapomnianą tabletkę należy pominąć i przyjąć jedynie tę, która przypada na konkretny dzień stosowania leku, zgodnie ze schematem umieszczonym na blistrze leku.
