Jak działa złożona antykoncepcja hormonalna?
Mechanizm działania złożonej antykoncepcji hormonalnej jest wielokierunkowy i polega na:
- zablokowaniu uwalniania komórki jajowej z pęcherzyka jajnikowego (hamowanie owulacji) poprzez supresję osi podwzgórze-przysadka mózgowa-jajnik - działanie pewne u 99-99.7% kobiet
- zmianach właściwości fizykochemicznych śluzu szyjkowego, które prowadzą do zmniejszenia jego objętości i zagęszczenia tak, że jest on nieprzenikliwy i/lub unieruchamia plemniki - działanie pewne
- zmianach w strukturze błony śluzowej macicy uniemożliwiających implantację i zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej (blastocysty) - działanie prawdopodobne
- zmniejszeniu aktywności perystaltycznej jajowodów i wydłużenie pasażu zapłodnionej komórki jajowej co prowadzi do desynchronizacji pomiędzy czasem, w którym jajo dociera do macicy a optymalną zdolnością błony śluzowej macicy do zagnieżdżenia (okno implantacyjne), zmniejszenie ilości oraz częstotliwości ruchu rzęsek w jajowodzie - działanie możliwe
- zaburzeniu mechanizmów warunkujących mobilność i kapacytację plemnika (nabycie zdolności do zapłodnienia) - działanie hipotetyczne.
Od kiedy jestem zabezpieczona przed nieplanowaną ciążą?
Zabezpieczenie antykoncepcyjnie jest pewne już od 7 tabletki z pierwszego opakowania tabletek antykoncepcyjnych, również w okresie 7 dniowej przerwy. Jeżeli tabletka stosowana jest od pierwszego dnia cyklu miesiączkowego nie ma potrzeby stosowania dodatkowej formy zabezpieczenia (prezerwatywa,stosunek przerywany, spermicydy, tabletki "po stosunku").
W przypadku dopochwowych pierścieni hormonalnych efekt zablokowania owulacji obserwowany jest już po 3 dniach od założenia insertu. Złożona antykoncepcja hormonalna jest w stanie efektywnie zahamować uwalnianie komórki jajowej z pęcherzyka który osiągnął średnicę 13mm. Zazwyczaj taką wielkość pęcherzyka obserwuje się w 10-11 dniu cyklu.
Po zakończeniu stosowania złożonej antykoncepcji hormonalnej funkcja owulacyjna jajnika powraca po około 17-19 dniach (zakres od 12 do 28 dni).
Od kiedy jestem zabezpieczona antykoncepcyjnie?
Stosując regularnie tabletkę antykoncepcyjną zabezpieczenie przed nieplanowaną ciążą jest pewne już od 7 tabletki z pierwszego opakowania pod warunkiem, że początek stosowania DTA miał miejsce w pierwszym dniu cyklu miesiączkowego. W przypadku hormonalnych pierścieni dopochwowych efekt ten został udokumentowany już po 3 dniach od założenia insertu hormonalnego.
Jeżeli pacjentka nie jest pewna, czy jest to plamienie czy właściwe krwawienie w terminie miesiączki, to im wcześniej zacznie się przyjmować lek, tym pewniejszy efekt antykoncepcyjny zostanie uzyskany. Jeżeli pacjentka zdecydowała się na rozpoczęcie stosowania złożonej antykoncepcji hormonalnej ( tabletki, plastry, pierścienie, iniekcje domięśniowe) w innym niż pierwszy dniu cyklu miesiączkowego (schemat „quick-start”) rozsądnie jest rozważyć dodatkowe zabezpieczenie na okres 14 dni inną metodą regulacji poczęć np. prezerwatywą.
Co z zabezpieczeniem antykoncepcyjnym w czasie siedmiodniowej przerwy?
Stosując regularnie DTA efekt antykoncepcyjny jest zachowany również w okresie 7 dniowej przerwy pomiędzy kolejnymi opakowaniami leku. W czasie przerwy zazwyczaj ma miejsce skąpe krwawienie z odstawienia. U pacjentek mających zamiar stosować DTA przez dłuższy okres nie ma racjonalnie udokumentowanej potrzeby stosowania jakiejkolwiek innej formy zabezpieczenia antykoncepcyjnego pomiędzy kolejnymi opakowaniami tabletek. Po zakończeniu stosowania DTA zabezpieczenie przed nieplanowaną ciążą w okresie 7 dni od przyjęcia ostatniej tabletki leku antykoncepcyjnego jest zniesione.